Dr. Zulfiqar Ali Behan is an accomplished educationist, researcher, writer, and poet from Sindh, Pakistan. He is currently serving as Additional Director (Establishment, Accounts & Planning) at the Directorate of Curriculum, Assessment & Research (DCAR), Government of Sindh.
Friday, February 6, 2026
**استادن لاءِ بهترين AI اوزار**
اڄ جي ڪلاس روم ۾ مصنوعي ذهانت (AI) جو صحيح ۽ ذميواراڻو استعمال تدريسي عمل کي وڌيڪ مؤثر بڻائڻ لاءِ هڪ طاقتور ذريعو بڻجي چڪو آهي۔ هي نه رڳو استاد جي تياري جو وقت گهٽائي ٿو، پر شاگردن جي سمجهه، مشق ۽ دلچسپي کي به بهتر بڻائي ٿو۔ بنيادي اصول اهو آهي ته AI کي استاد جو متبادل نه، پر مددگار سمجهيو وڃي، جيئن تدريسي اختيار ۽ آخري رهنمائي هميشه استاد جي هٿ ۾ رهي۔
**ميجڪ اسڪول AI (MagicSchool AI)**
هي اوزار خاص طور تي استادن جي روزاني ضرورتن کي نظر ۾ رکي تيار ڪيو ويو آهي۔ ليشن پلان، سرگرميون، ورڪ شيٽس، روبريڪس ۽ ڪلاس اسائنمنٽس ٿورن لمحن ۾ تيار ڪري سگهجن ٿيون۔ فري ورزن ۾ محدود، پر عملي طور ڪافي مفيد سهولتون موجود آهن، جن سان استاد باقاعده تدريسي تياري ڪري سگهي ٿو۔ وڌيڪ گہرائي ۽ ايڊوانس استعمال لاءِ پيڊ پلان موجود آهي، پر عام ڪلاس روم لاءِ فري ورزن ڪافي سمجهيو وڃي ٿو۔
**ڪينوا (Canva)**
هي پليٽفارم ڊزائيننگ کي سادو ۽ سڀني لاءِ قابلِ رسائي بڻائي ٿو۔ فري اڪائونٽ ۾ AI جي مدد سان پريزينٽيشنون، ڪلاس پوسٽرز، اسائنمنٽ شيٽس ۽ بصري مواد تيار ڪري سگهجن ٿا۔ جيتوڻيڪ پرو ورزن ۾ وڌيڪ ٽيمپليٽس ۽ فيچرز شامل آهن، پر فري ورزن به استادن لاءِ عملي ۽ مؤثر ثابت ٿئي ٿو، خاص طور انهن لاءِ جيڪي ڊزائيننگ جو پس منظر نٿا رکن۔
**ڊِفِٽ (Diffit)**
هي اوزار هڪ ئي تعليمي مواد کي مختلف ڏکيائي جي سطحن ۾ تبديل ڪرڻ لاءِ استعمال ٿئي ٿو۔ سُست سکڻ وارن ۽ تيز سکڻ وارن شاگردن لاءِ الڳ الڳ سطح جو مواد تيار ڪرڻ هن جي خاص خوبي آهي۔ فري ورزن ۾ محدود مقدار ۾ مواد تيار ڪري سگهجي ٿو، جيڪو عام ڪلاس روم لاءِ مناسب آهي، جڏهن ته وڌيڪ استعمال لاءِ پيڊ سهولت موجود آهي۔
**برِسڪ ٽيچنگ (Brisk Teaching)**
هي اوزار لکيل ڪم تي فوري فيڊ بيڪ، گريڊنگ اسسٽ ۽ بهتري لاءِ صلاحون فراهم ڪري ٿو۔ فري ورزن ۾ بنيادي فيڊ بيڪ ۽ تبصرا ممڪن آهن، جيڪي خاص طور وڏين ڪلاسن ۾ استاد جو بار گهٽائين ٿا۔ وڌيڪ خودڪار ۽ تفصيلي فيچرز پيڊ پلان ۾ شامل آهن، پر شروعاتي استعمال لاءِ فري ورزن فائديمند آهي۔
**خان ميگو (Khanmigo)**
هي خان اڪيڊمي پاران تيار ڪيل محفوظ AI ٽيوٽر آهي، جيڪو شاگردن جي مشق ۽ استاد جي مدد لاءِ استعمال ٿي سگهي ٿو۔ محدود فري رسائي ۾ بنيادي مدد ملي ٿي، جڏهن ته مڪمل استعمال لاءِ پيڊ آپشن موجود آهي۔ تعليمي اصول اهو هجڻ گهرجي ته هن اوزار کي نگراني ۽ رهنمائي سان استعمال ڪيو وڃي۔
**نوٽ بُڪ ايل ايم (NotebookLM)**
هي اوزار تحقيق، خلاصه تياري ۽ ڊگهي تعليمي مواد کي سمجهڻ ۾ مدد ڏئي ٿو۔ ان ۾ اپلوڊ ڪيل فائلن جي بنياد تي خلاصا، سوال جواب ۽ اسٽڊي گائيڊ تيار ڪري سگهجن ٿا۔ فري ورزن ۾ مناسب حد تائين فائلن ۽ نوٽس سان ڪم ڪري سگهجي ٿو، جيڪو استادن ۽ شاگردن ٻنهي لاءِ فائديمند آهي۔
**ڪو پائلٽ (Copilot) ۽ جيمني (Gemini)**
اهي ٻئي اوزار آفيس ۽ ڪلاس روم جي ورڪ فلو ۾ مدد فراهم ڪن ٿا۔ مائڪروسافٽ جي ماحول ۾ ڪو پائلٽ اي ميلز، رپورٽس ۽ پريزينٽيشن ڊرافٽس ۾ مددگار ثابت ٿئي ٿو، جڏهن ته گوگل جي ماحول ۾ جيمني تحقيق، خلاصه تياري ۽ تدريسي مواد ٺاهڻ ۾ مدد ڏئي ٿو۔ ٻنهي ۾ محدود، پر عملي فري سهولتون موجود آهن، جڏهن ته مڪمل فيچرز لاءِ پيڊ ورزن دستياب آهن۔
**ڪاهوٽ (Kahoot)**
هي پليٽفارم گيم بيسڊ لرننگ لاءِ استعمال ٿئي ٿو ۽ AI فيچرز جي مدد سان سوال ۽ ڪوئز تيار ڪرڻ ۾ مدد ڪري ٿو۔ فري ورزن ۾ بنيادي ڪوئز ٺاهيا وڃن ٿا، جيڪي ڪلاس جي آخر ۾ فوري ورجاءُ ۽ شاگردن جي دلچسپي وڌائڻ لاءِ ڪافي هوندا آهن۔
آخر ۾ اهو ذهن ۾ رکڻ ضروري آهي ته مصنوعي ذهانت تعليم کي آسان بڻائڻ جو ذريعو آهي، پر اصل طاقت استاد جي فهم، تجربي ۽ رهنمائي ۾ ئي موجود آهي۔ جيڪي استاد انهن اوزارن کي توازن ۽ سمجهه سان اختيار ڪندا، سي تدريسي معيار کي بهتر بڻائڻ ۾ نمايان ڪاميابي حاصل ڪندا۔