**استادن لاءِ بهترين AI اوزار**

اڄ جي ڪلاس روم ۾ مصنوعي ذهانت (AI) جو صحيح ۽ ذميواراڻو استعمال تدريسي عمل کي وڌيڪ مؤثر بڻائڻ لاءِ هڪ طاقتور ذريعو بڻجي چڪو آهي۔ هي نه رڳو استاد جي تياري جو وقت گهٽائي ٿو، پر شاگردن جي سمجهه، مشق ۽ دلچسپي کي به بهتر بڻائي ٿو۔ بنيادي اصول اهو آهي ته AI کي استاد جو متبادل نه، پر مددگار سمجهيو وڃي، جيئن تدريسي اختيار ۽ آخري رهنمائي هميشه استاد جي هٿ ۾ رهي۔

**ميجڪ اسڪول AI (MagicSchool AI)**

هي اوزار خاص طور تي استادن جي روزاني ضرورتن کي نظر ۾ رکي تيار ڪيو ويو آهي۔ ليشن پلان، سرگرميون، ورڪ شيٽس، روبريڪس ۽ ڪلاس اسائنمنٽس ٿورن لمحن ۾ تيار ڪري سگهجن ٿيون۔ فري ورزن ۾ محدود، پر عملي طور ڪافي مفيد سهولتون موجود آهن، جن سان استاد باقاعده تدريسي تياري ڪري سگهي ٿو۔ وڌيڪ گہرائي ۽ ايڊوانس استعمال لاءِ پيڊ پلان موجود آهي، پر عام ڪلاس روم لاءِ فري ورزن ڪافي سمجهيو وڃي ٿو۔

**ڪينوا (Canva)**

هي پليٽفارم ڊزائيننگ کي سادو ۽ سڀني لاءِ قابلِ رسائي بڻائي ٿو۔ فري اڪائونٽ ۾ AI جي مدد سان پريزينٽيشنون، ڪلاس پوسٽرز، اسائنمنٽ شيٽس ۽ بصري مواد تيار ڪري سگهجن ٿا۔ جيتوڻيڪ پرو ورزن ۾ وڌيڪ ٽيمپليٽس ۽ فيچرز شامل آهن، پر فري ورزن به استادن لاءِ عملي ۽ مؤثر ثابت ٿئي ٿو، خاص طور انهن لاءِ جيڪي ڊزائيننگ جو پس منظر نٿا رکن۔

**ڊِفِٽ (Diffit)**

هي اوزار هڪ ئي تعليمي مواد کي مختلف ڏکيائي جي سطحن ۾ تبديل ڪرڻ لاءِ استعمال ٿئي ٿو۔ سُست سکڻ وارن ۽ تيز سکڻ وارن شاگردن لاءِ الڳ الڳ سطح جو مواد تيار ڪرڻ هن جي خاص خوبي آهي۔ فري ورزن ۾ محدود مقدار ۾ مواد تيار ڪري سگهجي ٿو، جيڪو عام ڪلاس روم لاءِ مناسب آهي، جڏهن ته وڌيڪ استعمال لاءِ پيڊ سهولت موجود آهي۔

**برِسڪ ٽيچنگ (Brisk Teaching)**

هي اوزار لکيل ڪم تي فوري فيڊ بيڪ، گريڊنگ اسسٽ ۽ بهتري لاءِ صلاحون فراهم ڪري ٿو۔ فري ورزن ۾ بنيادي فيڊ بيڪ ۽ تبصرا ممڪن آهن، جيڪي خاص طور وڏين ڪلاسن ۾ استاد جو بار گهٽائين ٿا۔ وڌيڪ خودڪار ۽ تفصيلي فيچرز پيڊ پلان ۾ شامل آهن، پر شروعاتي استعمال لاءِ فري ورزن فائديمند آهي۔

**خان ميگو (Khanmigo)**

هي خان اڪيڊمي پاران تيار ڪيل محفوظ AI ٽيوٽر آهي، جيڪو شاگردن جي مشق ۽ استاد جي مدد لاءِ استعمال ٿي سگهي ٿو۔ محدود فري رسائي ۾ بنيادي مدد ملي ٿي، جڏهن ته مڪمل استعمال لاءِ پيڊ آپشن موجود آهي۔ تعليمي اصول اهو هجڻ گهرجي ته هن اوزار کي نگراني ۽ رهنمائي سان استعمال ڪيو وڃي۔

**نوٽ بُڪ ايل ايم (NotebookLM)**

هي اوزار تحقيق، خلاصه تياري ۽ ڊگهي تعليمي مواد کي سمجهڻ ۾ مدد ڏئي ٿو۔ ان ۾ اپلوڊ ڪيل فائلن جي بنياد تي خلاصا، سوال جواب ۽ اسٽڊي گائيڊ تيار ڪري سگهجن ٿا۔ فري ورزن ۾ مناسب حد تائين فائلن ۽ نوٽس سان ڪم ڪري سگهجي ٿو، جيڪو استادن ۽ شاگردن ٻنهي لاءِ فائديمند آهي۔

**ڪو پائلٽ (Copilot) ۽ جيمني (Gemini)**

اهي ٻئي اوزار آفيس ۽ ڪلاس روم جي ورڪ فلو ۾ مدد فراهم ڪن ٿا۔ مائڪروسافٽ جي ماحول ۾ ڪو پائلٽ اي ميلز، رپورٽس ۽ پريزينٽيشن ڊرافٽس ۾ مددگار ثابت ٿئي ٿو، جڏهن ته گوگل جي ماحول ۾ جيمني تحقيق، خلاصه تياري ۽ تدريسي مواد ٺاهڻ ۾ مدد ڏئي ٿو۔ ٻنهي ۾ محدود، پر عملي فري سهولتون موجود آهن، جڏهن ته مڪمل فيچرز لاءِ پيڊ ورزن دستياب آهن۔

**ڪاهوٽ (Kahoot)**

هي پليٽفارم گيم بيسڊ لرننگ لاءِ استعمال ٿئي ٿو ۽ AI فيچرز جي مدد سان سوال ۽ ڪوئز تيار ڪرڻ ۾ مدد ڪري ٿو۔ فري ورزن ۾ بنيادي ڪوئز ٺاهيا وڃن ٿا، جيڪي ڪلاس جي آخر ۾ فوري ورجاءُ ۽ شاگردن جي دلچسپي وڌائڻ لاءِ ڪافي هوندا آهن۔

آخر ۾ اهو ذهن ۾ رکڻ ضروري آهي ته مصنوعي ذهانت تعليم کي آسان بڻائڻ جو ذريعو آهي، پر اصل طاقت استاد جي فهم، تجربي ۽ رهنمائي ۾ ئي موجود آهي۔ جيڪي استاد انهن اوزارن کي توازن ۽ سمجهه سان اختيار ڪندا، سي تدريسي معيار کي بهتر بڻائڻ ۾ نمايان ڪاميابي حاصل ڪندا۔

سنڌي ادبي سنگت، شاخ گلشن اقبال، ڪراچي پاران عظيم سنڌي جي وڇوڙي تي تعزيتي گڏجاڻي ڏات ڌڻين

 2 آڪٽوبر 2025ع 

پريس ريليز 

سنڌي ادبي سنگت، شاخ گلشن اقبال، ڪراچي پاران عظيم سنڌي جي وڇوڙي تي تعزيتي گڏجاڻي ڏات ڌڻين پاران عظيم سنڌيءَ جو وڇوڙو ادب، سماج ۽ ثقافتي روايتن جو نقصان قرار،

 عظيم سنڌي سياسي، سماجي، ادبي ۽ ثقافتي کيتر ۾تعميري ڪردارادا ڪيو، سندس خال هڪ وڏي عرصي تائين ڀرجڻ ممڪن ڪونهي. 

عظيم سنڌي ادب سان گڏ سنڌ جي قديم روايتن ۽ تمندن کي پڻ جياريو، هو نوجوانن لاءِ اتساهه هو. ۽ ٻين پاران ڀيٽا. ذوالفقار بيهڻ 

سنڌ جي ڏات ڌڻين اديب ۽ دانشورعظيم سنڌيءَ جي وڇوڙي کي ادب، سماج ۽ ثقافتي روايتن جونقصان قرارڏنوآهي. عظيم سنڌي جهڙا جينئن اديب ورثي ۾ پيدا ٿيندا آهن. اهڙن خيالن جواظهارسنڌي ادبي سنگت، شاخ گلشن اقبال، ڪراچي پاران سنڌي ٻولي جي نامياري شاعر، اديب، دانشور، سماج سڌارڪ ۽ پبلشرعظيم سنڌي جي وڇوڙي تي شهيد بينظير ڀٽو لائبريري، سچل ڳوٺ،ڪراچيءَ ۾ منعقد ڪيل تعزيتي گڏجاڻي ۾اديبن، شاعرن، محققن ۽ سياسي ڪارڪنن خراج تحسين ۾ڪيو. ان موقعي تي گڏجاڻي جي صدارت ڪندي نالي واري اديب ۽ محقق ڊاڪٽرذوالفقار بهڻ چيوته عظيم سنڌي سنڌ جي ادب ۽ مزاحمتي تحريڪ ۾جاکوڙي ڪردارادا ڪيو. سندس علمي خدمتون ياد رکڻ جهڙيون آهن. ساهتي پرڳڻي سنڌي ٻولي ۽ ادب ۾لازوال ڪردارادا ڪيوآهي، عظيم سنڌي ساهتي پرڳڻي جواملهه ڪردارهو. 

ان موقعي تي خطاب ڪندي نالي واري ڪالم نگار ۽ اديب سجاد ظهيرچيوته عظيم سنڌيءَ ادب، ثقافت، سماج ۽ تاريخ جي حوالي سان تعميري ڪردار ادا ڪيو. سندس اهم ڪرداراهو ته هن هن نالي واري قومپرست دانشور خاڪي جوئي سان گڏجي سنڌ جي سياست کي فڪري رُخ ڏيندڙ رسالي ”ساڃاهه“ جي شروعات ڪئي. ساڃاهه جو پبلشر پڻ عظيم سنڌي هو. هن موري شهر۾مختلف علمي ادارا قائم ڪيا. سنڌ هسٽاريڪل اينڊ ڪلچرل سوسائيٽي کان وٺي روشن تارا اسڪول تائين سندس خدمتون تعريف لائق آهن. هوهميشه جابلو سلسلن جيان ثابت قدم رهيو. 

ان موقعي تي نالي واري اديب ڊاڪٽر شيرمهراڻي چيوته عظيم سنڌي جتي ادب جي مختلف پهلوئن تي ڪم ڪيو، اتي هن سنڌ ۾ قديم راند ”ملهه“ کي روايتي انداز مان ڪڍي ان جون ڪُنڊ ڪُڙڇ ۾تقريبون منعقد ڪرايون. هو هرماڻهو جو دوست هو، هميشه سندس اوطاق جا دروازا سنڌ جي اديبن، شاعرن ۽ سياسي ڪارڪنن لاءِ کليل رهيا. عظيم سنڌي جي خدمتن ۽ خاص ڪري موري شهر جو جيڪو علم ۽ ادب ۾ حصو آهي اهو عظيم سنڌي جي ذڪر کانسواءِ اڌورو سمجهڻ گهرجي، هو ساهتي پرڳڻي خاص ڪري موري شهر جي انسائيڪلوپيڊيا هو. عظيم سنڌي ڊگهي وقت کان وٺي ادب لاءِ پاڻ پتوڙيو. هُو نه رڳو هڪ شاعر هو، پر هڪ بهترين ڪالمنگارپڻ هو.

ان موقعي تي نالي واري اديب ضيا ابڙي چيو ته اديب حساس هوندو آهي، عظيم سنڌي به هڪ معصوم ۽ حساس اديب هو، سنڌ جي ثقافتي راند ملهه جي سرواڻي ڪرڻ هڪ شاعر لاءِ ڪيڏو وڏو امتحان هوندو، جڏهن جتي هار ۽ جيت جو منظر هجي، ان جو اندازو عظيم سنڌي جهڙي حساس شاعر کي هوندو. ان موقعي نالي واري محقق ڊاڪٽر احمد سومري چيو ته هن هميشه ادب لاءِ پتوڙيو. موري جي شهر۾سندس سماجي خدمتون واکاڻ جهڙيون آهن. اڄ جديد دور ۾ اوترو ڪم ڪونه پيو ٿئي، جيترو 70 واري ڏهاڪي ۾ عظيم سنڌي جهڙن اديبن ڪيو. ان موقعي تي عوامي ورڪرز پارٽي جي اڳواڻ يونس راهو چيو ته عظيم سنڌي سائين جي سيد جي اسڪول آف ٿاٽ جي انهن شروعاتي ماڻهن منجهان هو، جن سائين کي ويجهي کان ڏٺو. عظيم سنڌي اهڙو ڪردار هو، جنهن جي جدوجهد هميشه نئين سماج لاءِ همٿايو، هوموري شهرسان گڏ سنڌ جي ڪيترن ئي سياسي ۽ سماجي ڪارڪنن جو اتساهه هو.

ان موقعي تي نالي واري شاعر وحيد محسن چيو ته عظيم سنڌي وٽان هميشه سموري سنڌ جي اديبن ۽ شاعرن کي محبتون مليون ، موري شهر سان گڏ هن سنڌ جي علمي، ادبي ۽ قومي کيتر ۾ به تعميري ڪردار ادا ڪيو آهي. ان موقعي تي ڊاڪٽر قدير ڪانڌڙي چيو ته عظيم سنڌي جو ساڃاهه رسالي جي حوالي سان ادا ڪيل ڪردار متاثر ڪندڙ هو. ان موقعي تي نوجوان ليکڪ سعيد راشد مورائي چيو ته عظيم سنڌي منهنجي بابا راشد مورائي جو دوست هو، هو مون لاءِ چاچو عظيم سنڌي هو، اسان سندس وٽان علم ۽ ادب جا سبق پرايا. کيس پنهنجن محسنن ۾ شمار ڪيون ٿا. 

ان موقعي تي خطاب ڪندي سنڌي ادبي سنگت گلشن اقبال، ڪراچي شاخ جي سيڪريٽري ڏاتر شر چيو ته عظيم سنڌي جي شاعري عام ماڻهن جي نمائندگي ڪندڙشاعري آهي. هُو هڪڙي ئي وقت مختلف خوبين جو مالڪ سمجهو ويندڙ اديب هو.

ان موقعي تي خطاب ڪندي نوجوان سماج سڌارڪ عبدالرحمان ڪهيري چيو ته جيستائين تحريڪون موجود هيون ته تخليقي ادب پيدا ٿيو، چاچي چاچي عظيم سنڌي ان سان پاڻ ملهايو، اسان چاچي عظيم سنڌي سان سچل ڳوٺ ۾ شام ملهائي هئي، سندس تقرير ٻڌي تمام گهڻو اتساهه مليو هو. هو واقعي ئي نوجوانن کي پاڻ سان جوڙي هلڻ وارو اديب هو. نوجوان اديب محمد بخش جمالي چيو ته عظيم سنڌي جهڙا اديب ورلي پيدا ٿيندا آهن، هو دادو ۽ موري جي محفلن جو مرڪز رهيو۽ پنهنجي آدرشن ۽ اصولن تي قائم رهيو.

جاري ڪندڙ

ڏاتر شر

سيڪريٽري

سنڌي ادبي سنگت

 شاخ گلشن اقبال،ڪراچي

استعارو. Metaphor

 استعارو(انگريزي: Metaphor ) ھڪ ادبي اصطلاح آهي.مختيار احمد ملاح لکي ٿو تہ”استعاري“ جي لفظي معنيٰ آھي اڌارو وٺڻ، اصطلاحي معنيٰ اھي. ”ڪنھن لفظ جي حقيقي معنيٰ بدران اڌاري معنيٰ آڻڻ“. تشبيه ۽ استعاري ۾ ھي فرق آھي ته تشبيھه ۾ ھڪڙي شيءِجي ٻيءَ شيءِ سان ڀيٽ ڪبي آهي. جيئن ’احمد شينھن جھڙو مڙس اھي‘، پر استعاري ۾ ’احمد شينھن اھي‘ جو فقرو ڪم ايندو آهي. هن ۾ احمد لاءِ شينهن واريون خوبيون اڌاريون ورتيون ويون آهن. استعاري ۾ حرف تشبيهه جهڙو، وانگر، جيان وغيره ڪم نه آڻبو آهي[1] انسائيڪلوپيڊيا سنڌيانا مطابق جي لغوي معنيٰ ’اشارو‘. حسن بيانيءَ جي هڪ شاعراڻي صنف، جنهن ۾ حقيقي ۽ مجازي معنيٰ جي وچ ۾ -تشبيهه- جو تعلق قائم ڪيو وڃي. مثال طور ”گُل“ چئي، ”سُهڻي شڪل“ جو مفهوم ادا ڪرڻ.[2]

100 سبق استادن لاءِ_

ھي ڪتاب  ناءُ ڪيان ٿو انھن سڀني استادن جي، جيڪي ،

100 Lessons for Teachers

 Zulfiqar Behan

https://www.facebook.com/share/v/14LwnG55T4s/

#100_سبق_استادن_لاءِ_

#100LessonsForTeachers

#DrZulfiqarBehan

#ZulfiqarBehanBooks

#TeachersBook

#SindhiBook

#TeachingWisdom

هي ڪتاب انهن جي نانءُ

جيڪي علم جي واٽن تي روشنيءَ جا ڏيئا ٻاري، محبت، صبر ۽ جدوجھد سان قوم جي مستقبل کي سنوارين ٿا. جيڪي شاگردن جي ذهنن ۾ اميد جا گل پوکين ٿا ۽ تبديليءَ جو بنياد بڻجن ٿا.

 اوھان  جي محنت، علم ۽ خلوص کي هي ڪتاب خراجِ تحسين پيش ڪري ٿو.

 

سبق 1: بهترين استاد اهو آهي، جيڪو هر دل ۾ اميد جا ڏيئا ٻاري ٿو.

سبق 2: جيڪو ڪلاس کي صرف ڪمرو نه، پر خوابن جو جهان بڻائي ٿو.

سبق 3:جيڪو هر ٻار ۾ مستقبل جو ستارو ڏسي ٿو.

سبق 4: جيڪو مايوسيءَ کي حوصلي ۾ بدلائي ٿو.

سبق 5: جيڪو علم سان گڏ محبت سيکاري ٿو.

سبق 6:جيڪو شاگرد جي اکين ۾ پنهنجو مقصد لهي ٿو.

سبق 7:جيڪو وقت کان اڳ اچي ٿو ۽ سڀني کان پوء وڃي ٿو.

سبق 8:جيڪو هر شاگرد کي چوندو آهي: “تون ڪري سگهين ٿو!”

 

هن طرح جا 100 سبق ڪتاب ۾ تفصيل سان موجود آهن

اڄ پنھنجي لاء ڪتاب گهرايو.👇🏻👇🏻

zulfiqarbehan@yahoo.com

 

#drzulfiqarbehan

Urdu poetry about teacher, ustad

 

Poetry For Teacher

ماں باپ اور استاد سب ہیں خدا کی رحمت
Dہے روک ٹوک ان کی حق میں تمہارے نعمت

Maan Baap Aur Ustad Sab Hain Khuda Ki Rahmat
Hai Rok-Tok Un Ki Haq Mein Tumhare Neamat

---

دس سال سے شاگرد ہیں یہ آپ کے جناب
اور ہّجےاِن کو آتے نہیں عنکبوُت ۔۔۔کے

Das Sal Say Shagird Hain Ye Aap Ky Janab
Aur Hjjy In Ko Aaty Nahe Ainkboot–Ky

---

ادب تعلیم کا جوہر ہے زیور ہے جوانی کا
وہی شاگرد ہیں جو خدمت استاد کرتے ہیں

Adab Taalim Ka Jauhar Hai Zevar Hai Javani Ka
Vahi Shagird Hain Jo Khidmat-E-Ustad Karte Hain

---

استاد کے احسان کا کر شکر منیرؔ آج
کی اہل سخن نے تری تعریف بڑی بات

Ustad Ke Ehsan Ka Kar Shukr ‘Munir’ Aaj
Ki Ahl-E-Sukhan Ne Teri Tarif Badi Baat

---

Poetry For Teacher

کس طرح امانتؔ نہ رہوں غم سے میں دلگیر
آنکھوں میں پھرا کرتی ہے استاد کی صورت

Kis Tarah ‘Amanat’ Na Rahun Gham Se Main Dil-Gir
Ankhon Mein Phira Karti Hai Ustad Ki Surat

---

اہل بینش کو ہے طوفان حوادث مکتب
لطمۂ موج کم از سیلئ استاد نہیں

Ahl-E-Binash Ko Hai Tufan-E-Havadis Maktab
Lutma-E-Mauj Kam Az Saili-E-Ustad Nahin

---

جس نے لکھنا سکھایا خ سے خدا
بڑھ کے اس ہاتھ ہم قلم چوم لیں

Jis ne likhna sikhaya Khe say Khuda
Parh ky us hath ham qalam chom leyn

---

کیا کریں اپنے ٹیچر کی عظمت بیا ں
جی میں آ تا ہے ان کے قد م چو م لیں

Kya Karen apny teacher ki azmat bayan
Jee mein aata hai un ky qadam chom lyn