سنڌي آواز ،سُر آواز ، وينجن آواز سنڌي چارٽ

 سُر آواز ، وينجن آواز سنڌي چارٽ

 

شاه_عبداللطيف_ڀٽائي

 #شاه_عبداللطيف_ڀٽائي

        (1165 - 1102 ھ)

والد    : شاھ حبيب الله

ڏاڏو    : عبدالقدوس شاھ

پڙڏاڏو : جمال شاھ

تڙڏاڏو : شاھ عبدالڪريم

جنم ھنڌ : ھالا حويلي

وڏن جو تعلق : ھرات سان

1- شاھ لطيف ننڍڙو هيو تہ سندس والد ھالا مان لڏي ڪٿي وڃي رهيو ؟

جواب : ڪوٽڙي

2- ڳوٺ وائي ۾ شاھ لطيف کي ڪنهن جي درسگاه ۾ تعليم حاصل ڪرڻ لاءِ موڪليو ويو ؟

جواب : آخوند نورمحمَّد ڀٽي جي درسگاه ۾

3- شاھ لطيف سنڌي ٻوليءَ کان علاوه ڪھڙين ٻولين جو عالم ۽ فاضل هيو ؟

جواب : عربي ، فارسي ، ھندي ۽ سرائيڪي

4- شاھ لطيف ھميشہ پاڻ سان گڏ ڪھڙا ڪتاب رکندو ھيو ؟

جواب : قرآن شريف ، مثنوي مولانا روم ، شاھ ڪريم بلڙيءَ واري جو ڪلام

5- سيد علي شير قانع ٺٽوي ، شاھ لطيف کي ڪھڙي ڪتاب ۾ ”اُمي“ سڏيو آھي ؟

جواب : تحفة الڪرام

6- تحفة الڪرام لطيف سرڪار جي وفات کان پوءِ ڪڏهن لکيو ويو ؟

جواب : سورنهن سالن کان پوءِ 1768ع ۾

6- شاھ لطيف کي ڪوٽڙيءَ ۾ ڪنهن سان عشق لڳو ۽ بعد ۾ ان سان شادي بہ ٿيس ؟

جواب : سعيده بي بي ڌيءَ مرزا بيگ ارغون (مغل نواب)

7- شاھ لطيف کي جڏهن مجازي عشق لڳو تہ ان وقت سندس ڪيتري عمر ھئي ؟

جاب : 20 سال

8- شاھ لطيف ، مرزا بيگ جي نياڻيءَ جي جسم جي ڪھڙي حصي کي جھلي دعا گهري ؟

جواب : آڱر

(جنهن جي آڱر سيد هٿ ۾ ، تنهنکي لهر نڪي لوڏو)

9- شاھ لطيف سڀ کان اول ڪٿان جو سفر ڪيو ؟

جواب : گنجي ٽڪر جو

10- شاھ لطيف  سامين ، جوڳين ۽ ڪاپڙين سان گڏ 1740ع ۾ ڪٿان جو سفر ڪيو ؟

جواب :  هنگلاج جو

11- شاھ لطيف  سامين ، جوڳين ۽ ڪاپڙين سان گڏ ڪيترا سال سفر ۾ رھيو ؟

جواب :  03 سال

12-  شاھ لطيف جا مريد ، بيبي سعيده بيگم کي ڇا سڏيندا ھيا ؟

جواب : تاج المخدرات (ستين جو ڇٽ)

13- مرزا بيگ پنهنجي ماڻھن سميت دَلَ ذات جي ڌاڙيلن هٿان ڪڏهن مارجي ويو ؟

جواب : 1124 ھ مطابق 1711ع

14- بيبي سعيده بيگم شادي وقت پاڻ سان گڏ ڪنهن کي وٺي آئي ھئي ؟

جواب : گولو (پنهنجي ننڍي ڀاءُ کي ، جيڪو جلد گذاري ويو)

15- ڪھڙي ڪلھوڙي حاڪم ، شاھ لطيف کي مارائڻ جي ڪوشش ڪئي ؟

جواب : ميان نور محمَّد ڪلھوڙو

16- دھليءَ جا ڪھڙا ٻہ مشھور گويا ، شاھ لطيف جي خدمت ۾ حاضر ٿيندا ھيا ؟

جواب : اٽل ۽ چنچل

17- شاھ لطيف وفات کان ٿورو اڳ ڪھڙي ڪافي چوندو رهندو ھيو ؟

جواب : ڪھڙي منجھ حساب ؟ ھئڻ منهنجو ھوت ري

18- شاھ لطيف ڪيتري عمر ۾ وفات ڪئي ؟

جواب : 63 سال (نبي سائين ۽ علي سائين جيتري عمر)

19- شاھ لطيف کي سندس وصيت موجب ڪنهنجي پيرانديءَ ۾ دفن ڪيو ويو ؟

جواب : محمود شاھ جي پيرانديءَ ۾

20- ڪلھوڙي حڪمران غلام شاھ ڪلھوڙي پنهنجي خرچ سان لطيف سرڪار جو روضو ڪڏنهن جوڙايو ؟

جواب : 1754ع

21- - شاھ لطيف جو روضو ڪھڙي نامياري رازي جوڙي راس ڪيو ؟

جواب : سکر جي مشھور رازي عيدن

22- ميرن جي صاحبيءَ ۾ ڪھڙي حڪمران شاھ لطيف جي روضي ۽ مسجد جي مرمت ڪرائي ؟

جواب : مير نصير خان ٽالپر

23- شاھ لطيف جي روضي جي قبي کي چانديءَ جو دروازو ڪنهن وجهرايو ؟

جواب : مير محمَّد خان ٽالپر

24- شاھ لطيف جي زماني ۾ ڪھڙي ٻاھرين حڪمران سنڌ تي ڪاھ ڪئي ھئي ؟

جواب : نادر شاھ

25- ان ھستيءَ جو نالو ٻڌايو جنهنجي شھادت شاھ لطيف جي حياتيءَ ۾ ٿي ؟

جواب : شاھ عنايت شھيد

26- ھڪ روايت موجب شاھ سائين سمورو ڪلام ڪراڙ ڍنڍ ۾ اڇليو ھو بعد ۾ سندس مريدن سمورو ڪلام ڪھڙي سگهڙ زال وٽان ھٿ ڪيو ؟

جواب : مائي نيامت (ملياڻي نعمت)

27- ”شاھ عبداللطيف ڀٽائي دنيا جو وڏي ۾ وڏو شاعر آھي“ اھا ڳالھ سڀ کان پهرين ڪهڙي عالم ثابت ڪئي ؟

جواب : ايڇ ٽي سورلي

28- ”شاھ جو رسالو“ سڀ کان پهريون ڪنهن ڇپرائي پڌرو ڪيو ؟

جواب : ڊاڪٽر ارنيسٽ ٽرمپ

29-  شاھ لطيف جي مزار تي خاص طور تي ڪھڙي رات جو راڳ ٿيندو آھي ؟

جواب : جمعي جي رات

30- شاھ لطيف ننڍپڻ ۾ ڪھڙي راند جو شوقين هيو ؟

جواب : گز ڪمان

31- شاھ لطيف موسيقيءَ جو ڪھڙو ساز پاڻ ايجاد ڪيو ؟

جواب : تنبورو

32- ان ھندو شاعر جو نالو ٻڌايو جنهن سان شاھ لطيف جي گھري دوستي ھئي ؟

جواب : مدن ڀڳت

33- ڪھڙي شاعر کي نج سنڌي راڳ جو باني چيو وڃي ٿو ؟

جواب : شاھ عبداللطيف ڀٽائي ؒ

34- شاھ لطيف ڪھڙي بزرگ جو مريد ٿيڻ لاءِ سوچيو ھيو ؟

جواب : مخدوم محمَّد زمان لنواري واري جو

35- شاھ لطيف ، محمَّد زمان لنواري واري جو مريد ڇو ٿي نہ سگھيو ؟

جواب : نقشبندي طريقي ۾ راڳ حرام آھي ۽ لطيف سائين راڳ نہ ڇڏيو ۔

36- شاھ لطيف جو ڪھڙي ڍنڍ سان انس ھيو ؟

جواب : ڪراڙ ڍنڍ

37- لطيف سائين جي ان ھمعصر جو نالو ٻڌايو جيڪو مولودن جو وڏو شاعر ۽ ڳائيندڙ ھيو ؟

جواب : مخدوم عبدالرئوف ڀٽي

38- شاھ لطيف جي ان ھمعصر جو نالو ٻڌايو جيڪو ڪافيءَ جو بهترين شاعر ھيو ؟

جواب : ميان صاحب ڏنو فاروقي

39- شاھ لطيف ڪھڙن حاڪمن جي دور کي سونهري دور سڏيو آھي ؟

جواب : سومرا ۽ سما

40- شاھ لطيف پنهنجي شاعريءَ ۾ گُجَرِ ڪنهن کي سڏيو آھي ؟

جواب : مومل کي

41- شاھ سائين جي شاعريءَ ۾ گھڻين سورمين جو ذڪر آھي ؟

جواب : ست

42- شاھ سائين جي شاعريءَ ۾ گھڻن سورمن جو ذڪر آھي ؟

جواب :

43- شاھ سائين جي شاعريءَ ۾ گھڻن سخي ڏاتارن جو ذڪر آھي ؟

جواب : ڏھ

44- شاھ سائين جي انهيءَ سورميءَ جو نالو ٻڌايو جنهنجو تعلق عمر ڪوٽ سان ھيو ؟

جواب : مارئي

45- شاھ جي رسالي ”گنج“ جو پراڻو نسخو ڪھڙي سن ۾ لکيو ويو ؟

جواب : 1800ع ۾

46- شاھ لطيف ، صوفي شاھ عنايت شھيد جو ذڪر ڪھڙي سر ۾ ڪيو آھي ؟

جواب : سر رامڪلي

47- شاھ لطيف سير و سفر جو ذڪر ڪھڙن سرن ۾ ڪيو آھي ؟

جواب : سر کاھوڙي ۽ سر رامڪلي ۾

48- نانگ بلائن جو گهڻو ذڪر شاھ سائين ڪھڙي سر ۾ ڪيو آھي ؟

جواب : سر ڪارايل ۾

49- سنڌي ادب جي انهن عالمن ۽ شاعرن جا نالا ٻڌايو جيڪي شاھ لطيف جي ارد گرد دفن ٿيل آھن ؟

جواب : مير عبدالحسين سانگي ، علامہ عمر بن دائود پوٽو ۽ شيخ اياز

50- ڪئمبرج يونيورسٽي مان شاھ لطيف تي PHD ڪندڙ خاتون جو نالو ٻڌايو ؟

جواب : ڊاڪٽر درشھوار ڌيءَ جي ايم سيد

51- ”لطائف لطيفي“ فارسي زبان ۾ لکيل ڪنهنجو ڪتاب آھي ؟

جواب : مير عبدالحسين سانگي

52- ”لطف اللطيف“ ڪنهنجو لکيل ڪتاب آھي ؟

جواب : دين محمَّد وفائي

53- شاھ لطيف جي شاعريءَ ۾ ڪاڪ جو ذڪر ڪھڙي ڪھاڻيءَ سان منسوب آھي ؟

جواب : مومل راڻو

54- شاھ لطيف جي شاعريءَ ۾ ڪيچ جو ذڪر ڪھڙي قصي سان منسوب آھي ؟

جواب : سسئي پنهون

55- شاھ لطيف جي شاعريءَ ۾ ملير جو ذڪر ڪھڙي داستان سان منسوب آھي ؟

جواب : عمر مارئي

56- شاھ سائين جي ڪھڙي فقير جو اولاد سندس درگاه جي مجاوري ڪندو اچي ٿو ؟

جواب : تمر فقير

57- ڊاڪٽر ارنيسٽ ٽرمپ جرمني مان شاھ جو رسالو 1866ع ۾ شايع ڪرايو ، ان ۾ ڪل ڪيترا سر ڏنل آھن ؟

جواب : 22

58- ڪتاب مقالات الشعراءَ ، جنهن ۾ شاھ سائين جو اوائلي احوال ملي ٿو ، ڪنهنجو لکيل آھي ؟

جواب : مير علي شير قانع ٺٽوي

59- شاھ لطيف جي نالي پٺيان ڪھڙي شھر ۾ يونيورسٽي ٺھيل آھي ؟

جواب : خيرپور

60- شاھ عبداللطيف ڀٽائي چيئر ڪٿي واقع آھي ؟

جواب : ڪراچي يونيورسٽي

61- شاھ لطيف ٻہ ڪتا پاليا ھيا ، انهن کي ڪھڙن نالن سان سڏيندا ھئا ؟

جواب : موتي ۽ کينهو

62- شاھ لطيف جو وصال ڪھڙي حالت ۾ ٿيو ؟

جواب : راڳ ٻڌندي

63- شاھ لطيف راڳ جو سچو قدر ڪھڙي سر ۾ ڪيو آھي ؟

جواب : سر سورٺ

64- ”شاھ عبدالطيف سنڌي سماج جو محافظ آھي ۽ سندس رسالو سنڌي سماج جو عڪس آھي“ ، اھي ڪنهنجا لفظ آھن ؟

جواب : عثمان علي انصاري

65- شاھ جو رسالو ڪھڙي سُرَ کان شروع ٿئي ٿو ؟

جواب : ڪلياڻ

66- سر ڪاموڏ ۾ ڇا جو بيان آھي ؟

جواب : نوري ڄام تماچي

67- سر ليلا چنيسر ۾ ٽيون ڪردار ڪنهنجو آھي ؟

جواب : ڪئنرو

68- ”پيغام لطيف“ ڪنهنجو لکيل ڪتاب آھي ؟

جواب : جي ايم سيد

69- ”سائينم سدائين ڪرين مٿي سنڌ سڪار“ ڪھڙي سر مان کنيل شعر آھي ؟

جواب : سر سارنگ

70- ڪھڙي سر ۾ مورڙي ميربحر جو ذڪر آھي ؟

جواب : سر گهاتو

71- شاھ جي رسالي ۾ طنز و مزاح وارو ڪلام وڳنڌ فقير بابت بيان ڪھڙي سر ۾ اچي ٿو ؟

جواب : سر بلاول

72- ”شاھ جون سورميون“ ڪنهنجو لکيل ڪتاب آھي ؟

جواب : نارائڻ داس ڀمڀاڻي

73- موکي ۽ متارن جو قصو ڪھڙي سر ۾ آھي ؟

جواب : سر يمن ڪلياڻ

74- ڪونج ۽ ماروي جو ذڪر ڪھڙي سر ۾ آھي ؟

جواب : سر ڏھر

75- شاھ جي رسالي ۾ گهڻن بيتن وارو ڪھڙو سر آھي ؟

جواب : سر حسيني

76- شاھ سائين سج ، چنڊ ، تارن ، ڪتين ۽ چانڊوڪيءَ جو ذڪر ڪھڙي سر ۾ ڪيو آھي ؟

جواب : سر کنڀات

77- شاھ لطيف جي مجازي عشق ۾ ڪھڙو سر ڀائنجي ٿو ؟

جواب : سر کنڀات

78- سر ڪلياڻ جو مکيہ موضوع ڇا آھي ؟

جواب : وحدانيت ، ثنا ۽ وحدت الوجود

79- ارنيسٽ ھيمنگوي جي مشھور ناول ”پوڙھو ۽ سمنڊ“ جي ھيرو سانتياگو جو ڪردار کي شاھ جي ڪھڙي سورمي سان ڀيٽيو ويندو آھي ؟

جواب : پنهون

80- ڪلاچيءَ جي ڪن جو ذڪر شاھ صاحب ڪھڙي سر ۾ ڪيو آھي ؟

جواب : سر گهاتو

81- سر رپ کي ٻي ڪھڙي نالي سان سڏيو ويندو آھي ؟

جواب : سر کيپ

82- شاھ لطيف جي ڪھڙي سر کي سر ماتمي سڏيو ويندو آھي ؟

جواب : سر ڪيڏارو

83- ڪلياڻ لفظ جي معنيٰ ڇا آھي ؟

جواب : سک ، خير

84- ڪلياڻ ڪھڙي ٻوليءَ جو لفظ آھي ؟

جواب سنسڪرت

85- شاھ لطيف سر ڪلياڻ ۾ ڪامل مرشد کي ڇا سڏيو آھي ؟

جواب: ”مھيسر“

86- شاھ سائين جي رسالي جو ڊگھي ۾ ڊگھو بيت ڪھڙي سر ۾ آھي ؟

جواب : سر سارنگ

87- ڀٽ تي رکيل قديم نسخي ”گنج“ جو پهريون سر ڪھڙو آھي ؟

جواب : سر سسئي

88- عالمن جي خيال موجب سر کنڀات شاھ سائين ڪھڙي عمر ۾ چيو هوندو ؟

جواب : جوانيءَ ۾

89- سھڻي ڪهڙي شيءِ تي چڙھي ميهار سان ملڻ ويندي ھئي ؟

جواب : گهڙي تي

90- سر معذوريءَ ۾ ڪنهنجو ذڪر ٿيل آھي ؟

جواب : سسئي پنهون

91- سر ديسي ۾ ڪھڙو لوڪ قصو ڳايو ويو آھي ؟

جواب : سسئي پنهون

92- شاھ لطيف لوڪ قصي سسئي پنهون کي گهڻن سرن ۾ ڳايو آھي ؟

جواب : 5

🔻 سر سسئي آبري

🔻 سر معذوري

🔻 سر ديسي

🔻 سر ڪوهياري

🔻 سر حسيني

93- سر کاھوڙيءَ ۾ ڪنهنجو ذڪر ٿيل آھي ؟

جواب : سيلاني فقيرن ۽ جوڳين جو

94- لطيف سائين ڄام جکري جي سخاوت ۽ بهادريءَ جو ذڪر ڪھڙي سر ۾ ڪيو آھي ؟

جواب : سر بلاول

95- شاھ سائين پنهنجي ڪھڙي سر ۾ نبي اڪرم صہ جي حسن و اخلاق جو ذڪر ڪيو آھي ؟

جواب : سر کنڀات

96- ”سنڌ جو حافظ“ ڪنهن کي سڏيو وڃي ٿو ؟

جواب : شاھ عبداللطيف ڀٽائي ؒ

97- شاھ لطيف سر يمن ڪلياڻ ۾ ڪھڙي پرڏيهي شاعر جو نالو پنهنجي شعر ۾ آندو اٿس ؟

جواب : رومي

98- شاھ لطيف سر سھڻيءَ ۾ هڪ پارسي مصرع ، سنڌ جي ڪھڙي درويش شاعر جي کنئي آھي ؟

جواب : صوفي شاھ عنايت شھيد 

99- شاھ لطيف پنهنجي سموري شاعريءَ ۾ نهايت مختصر پارسي پنهنجي ڪھڙي سر ۾ چئي آھي ؟

جواب : سر يمن ڪلياڻ

100- شاھ لطيف چرخي چورڻ جو پرچار ڪھڙي سر ۾ ڪيو آھي ؟

جواب : سر ڪاپائتي

101- شاھ لطيف ساري عالم جي آباديءَ ۽ آسودگيءَ لاءِ ڪھڙي سر ۾ دعا گهري آھي ؟

جواب : سر سارنگ

102- شاھ لطيف چين ، ترڪي ، روم ، قنڌار ۽ ٻين شھرن ۽ ملڪن جو ذڪر ڪھڙي سر ۾ ڪيو آھي ؟

جواب : سر سارنگ

103- ”سو نہ ڪنهن شيءِ ۾ جيڪي منجھ تراب“ جيڪي خاڪ (مٽيءَ) ۾ آھي اهو ٻي ڪنهن شيءِ ۾ ناهي ۔ ڪھڙي سر جو بيت آھي ؟

جواب : سر سھڻي

104- شاھ لطيف خاڪ جو ذڪر ڪھڙي سر ۾ ڪيو آھي ؟

جواب : سر سھڻي

105- سمنڊ جي خوف ۽ خطرن جو ذڪر ڪھڙي سر ۾ آھي ؟

جواب : سر سريراڳ

106- ڪلاچيءَ جي ڪن جو ذڪر ڪھڙي سر ۾ آھي ؟

جواب : سر گهاتو

107- شاھ لطيف سر سريراڳ ۾ سمنڊ جو ذڪر ٻيو ڪھڙي نالي سان ڪيو آھي ؟

جواب : ديوانو درياءُ

108- شاھ لطيف لوهيڙي جي وڻ جو ذڪر ڪھڙي سر ۾ ڪيو آھي ؟

جواب : سر سريراڳ

109- شاھ لطيف ڪينجهر ڍنڍ جو ذڪر ڪھڙي سر ۾ ڪيو آھي ؟

جواب : سر ڪاموڏ

110- شاھ لطيف سنڌ جي مخملي آسمان جي سونهن ڏانهن اشارا ڪھڙن سرن ۾ ڪيا آھن ؟

جواب : سر کنڀات ۽ سر مومل راڻو

111- شاھ لطيف گلن ڦلن ، ميون ، اَنَ ۽ گاھن جو ذڪر ڪھڙي سر ۾ ڪيو آھي ؟

جواب : سر مارئي

112- شاھ لطيف ، ”ٻاٻيهو“ پکيءَ جو ذڪر ڪھڙي سر ۾ ڪيو آھي ؟

جواب : سر مارئي

113- شاھ جون سورميون ؟

🔻 سسئي 🔻 سھڻي 🔻 مومل  🔻 ليلان   🔻 نوري   🔻 مارئي  🔻 سورٺ

114- شاھ جا سورما ؟

🔻 پنهون  🔻 ميھار  🔻 راڻو     🔻 چنيسر

🔻 ڄام تماچي 🔻 مورڙو ميربحر🔻 ٻيجل

۽ ٻيا

115- شاھ لطيف لسٻيلي جي سخي حاڪم جي واکاڻ ڪھڙي سر ۾ ڪئي آھي ؟

جواب : سر پرڀاتي

116- ڪيڏارو سنسڪرت جي ڪھڙي لفظ جي بگڙيل صورت آھي ؟

جواب : ”ڪيدار“

117- ”ڪيدار“ جي معنيٰ ڇا آھي ؟

جواب : جنگ جو ميدان

118- ميھار کي ٻين ڪھڙن نالن سان سڏيو ويو آھي ؟

جواب عزت بيگ ۽ ساھڙ

119- شاھ عنايت جي شھادت وقت شاھ لطيف جي عمر ڪيتري ھئي ؟

جواب : 28 سال (ڪٿي 31 سال بہ اچي ٿي)

120- شاھ عبداللطيف ڀٽائي ؒ جو 276 هون عرس مبارڪ ڪھڙي سال ۾ ملهايو ويو ؟

جواب : 2019

121- ارنيسٽ ٽرمپ واري شاھ جي رسالي ۾ گھڻا سر آھن ؟

جواب : 26

122- تارا چند واري شاھ جي رسالي ۾ گھڻا سر آھن ؟

جواب : 37

123- ڊاڪٽر گربخشاڻي واري شاھ جي رسالي ۾ گھڻا سر آھن ؟

جواب : 22

124- ڊاڪٽر غلام المصطفيٰ قاسمي واري شاھ جي رسالي ۾ گھڻا سر آھن ؟

جواب : 36

125- علامہ آءِ آءِ قاضي واري شاھ جي رسالي ۾ گھڻا سر آھن ؟

جواب : 29

126- علامہ آءِ آءِ قاضي ، شاھ جي رسالي مان ڪھڙو سر ڪڍي ڇڏيو ؟

جواب : سر ڪيڏارو

127-  ٻانهي خان شيخ واري شاھ جي رسالي ۾ گھڻا سر آھن ؟

جواب : 31

128- الهداد جهجهي جي گنج ۾ ڪيترا سر آھن ؟

جواب : 36

129- سڀ کان پهريون شاھ لطيف ايوارڊ ڪھڙي فنڪار کي مليو ؟

جواب : استاد محمَّد يوسف

130- استاد محمَّد يوسف کي پهريون شاھ لطيف ايوارڊ ڪڏهن مليو ؟

جواب : ايڪٽيھ مارچ 1980ع

131- ٻہ مارچ 1941ع ۾ مرڪزي صلاحڪار بورڊ طرفان شاھ لطيف جي ورسي ڪٿي ملھائي وئي ؟

جواب : خالق ڏني ھال ڪراچيءَ ۾

132- شاھ لطيف جو عرس ھر سال ملھائڻ جي روايت ڪنهن قائم ڪئي ؟

جواب سيد ميران محمَّد شاھ

133- شاھ لطيف جي ڪھڙي عرس جي موقعي تي پهريون ڀيرو عبدالستار پيرزادو عام موڪل جو اعلان ڪيو ؟

جواب : 201 عرس جي موقعي تي

134- شاھ جو رسالو چئن ٻولين ( اردو ، سنڌي ، انگريزي ۽ فارسي) ۾ ڪنهن سهيڙي ڇپرايو ؟

جواب : ڊاڪٽر در شھوار سيد

135- سڀ کان پهريان الف -- ب وار شاھ جو رسالو ڪنهن ترتيب ڏنو ؟

جواب : ڊاڪٽر محمَّد عالم سومرو

136- قاضي فقير محمَّد قانع واري شاھ جي رسالي ۾ ڪيترا سر ڏنل آھن ؟

جواب : 36

137- ڊاڪٽر نبي بخش بلوچ سال 2000ع ۾ تحقيق مڪمل ڪري شاھ جو رسالو گهڻن جلدن ۾ ترتيب ڏنو ؟

جواب : 10 جلد

138- ڊاڪٽر فضل رحيم سومرو جو عربي ۾ ترجمو ڪيل شاھ جو رسالو 251 عرس جي موقعي تي ڪھڙي سال ۾ شايع ٿيو ؟

جواب : 1400 ھ ، 1980ع

139- شاھلطيف جو رسالو ڪڇ وارو گنج شريف ٻارنهن سالن عرصي ۾ سال 1336 ھ ڪنهن لکي پورو ڪيو ؟

جواب : عبدالمطلب جت

140- سر ڪيڏاري ۾ لطيف سرڪار قرآن پاڪ جون ڪيتريون آيتون آنديون آھن ؟

جواب : پنج

141- شاھ لطيف نار جي وهڪري جو ذڪر ڪھڙي سر ۾ ڪيو آھي ؟

جواب سر ڏھر

142- شاھ لطيف گنگا جي وهڪري جو ذڪر ڪھڙي سر ۾ ڪيو آھي ؟

جواب : سر بلاول

143- شاھ لطيف جنت عدن جو ذڪر ڪھڙن ٻن سرن ۾ ڪيو آھي ؟

جواب : سر سورٺ ۽ رامڪلي

شاھ عبداللطيف ڀٽائي ؒ جا سر (ڪلام)

1- سر ڪلياڻ (وحدانيت ، ثنا ۽ وحدت الوجود)

2- سر يمن ڪلياڻ (موکي ۽ متارا جو ذڪر)

3- سر کنڀات (نبي سائين جي حسن و اخلاق ، مجازي عشق ، سج ، چنڊ ، ڪتين ۽ چانڊوڪيءَ جو ذڪر)

4- سر سريراڳ (ٻيڙن ۽ سمنڊ جو ذڪر)

5- سر سامونڊي (وڻجارن جو ذڪر)

6- سر سھڻي

7- سر سسئي آبري

8- سر معذوري

9- سر ديسي

10- سر ڪوهياري

11- سر حسيني

12- سر ليلان چنيسر

13- سر مومل راڻو

14- سر مارئي

15- سر گهاتو (مورڙي ميربحر ۽ مانگر مڇ جو ذڪر)

16- سر ڪاموڏ (نوري ڄام تماچي جو ذڪر)

17- سر ڪيڏارو

18- سر سورٺ

19- سر آسا (اکين جو ذڪر)

20- سر سارنگ

21- سر کاھوڙي

22- سر رپ (سر کيپ)

23- سر رامڪلي (جوڳين جو ذڪر)

24- سر بروو سنڌي

25- سر ڪاپائتي

26- سر پورب

27- سر ڪارايل ( پکين جو ذڪر)

28- سر پرڀاتي

29- سر ڏهر (ڪونج جو ذڪر)

30- سر بلاول (وڳنڌ بابت مذاق ، ڄام جکري جي سخاوت)

🔸شاھ لطيف جا شايع ٿيل رسالا

1- شاھ جو رسالو - ارنيسٽ ٽرمپ - 1866

2- شاھ جو رسالو - تاراچند شوقيرام - 1900

3- رسالہ شاھ عبداللطيف ڀٽائي عليه الرحمة - مرزا قليچ بيگ - 1913

4-  شاھ جو رسالو - ڊاڪٽر ھوتچند مولچند گربخشاڻي - ٽي جلد - (1931-1924-1923)

5- شاھ جو رسالو - غلام محمَّد شاھواڻي - 1950

6- دفتر لطيفي وارو رسالو - محمَّد عثمان ڏيپلائي - 1951

7- رسالو (پيغام) شاھ عبداللطيف ڀٽائي گهوٽ - غلام مصطفيٰ قاسمي - 1951

8- رسالو (پيغام) شاھ عبداللطيف - علامہ آءِ آءِ قاضي - 1961

 9- شاھ جو رسالو - ڪلياڻ آڏواڻي - 1966

10- شاھ جو رسالو - شاھ جو ڪلام - ڊاڪٽر نبي بخش بلوچ - 1989 - ڏھ جلد

11- شاھ جو رسالو - الف - ب وار - ڊاڪٽر محمَّد عالم سومرو - 1994

12- الف - ب وارو شاھ جو رسالو ۽ رسالي جي ڏسڻي - عبدالغفار گوھر دائود پوٽو - 1994

13- شاھ جو رسالو - عثمان علي انصاري - 1997

14- شاھ جو رسالو - ٻانهون خان شيخ - 2002

🔸شاھ لطيف جو ذڪر مختلف ڪتابن ۾

1- مقالات الشعراءَ - مير علي شير قانع ٺٽوي - 1761ع - 1174 ھ (شاھ لطيف جي وصال کان ڇھ سال پوءِ)

2- تحفة الڪرام - مير علي شير قانع ٺٽوي - 1768ع - 1181 ھ (فارسي) - سنڌي ترجمو - مخدوم امير علي

3- معيار سالڪان طريقت - مير علي شير قانع ٺٽوي - فارسي - 1787 - ترجمو - شيخ محمَّد حسن ٿريچاڻوي - 2010

4- سنڌ ۽ سنڌو ماٿري ۾ رهندڙ قومون - رچرڊ برٽن - 1871

5- احوال شاھ عبداللطيف ڀٽائي - مرزا قليچ بيگ (انگريزي 1877) (سنڌي 1897)

6- لطائف لطيفي - مير عبدالحسين سانگي (فارسي 1887)

7- شاھ تي تحقيق - ليلا رام وطڻ مل - 1889

8- مرغوب الاحباب - نظر علي بلوچ - 1945

9- شاھ سچل سامي - ڪلياڻ آڏواڻي - 1951

۔10- Shah Latif Of Bhit مرتب - ڪريم بخش خالد - 1962 - (210 عرس تي ڇپيو)

11- پنج گنج - قادر بخش بيدل - (فارسي) - (سنڌي ترجمو - صوفي سبحان بخش -1977)

12- شاھ سچل سامي - مرتب : اي جي اتم - 1982 - ٻيو ڇاپو 1984

13- شاھ سچل ۽ خليفو قاسم - محمَّد حسين ڪاشف - 2012

14- لطيفي لهرون - (مضمون) - پروفيسر علي نواز جتوئي

🔸شاھ جي رسالي تي تحقيق

1- شاھاڻو شاھ - لعل چند امر ڏنو - 1914

2- مقدمہ لطيفي - ڊاڪٽر گربخشاڻي - 1923

3- لطيفي سير - ڀيرو مل آڏواڻي - 1928

4- شاھ جي رسالي جو رهبر عرف ککر ۾ کڙو - محمَّد عثمان ڏيپلائي

5- پيغام لطيف - جي ايم سيد - 1952

6- ڀٽ ڌڻي عرف فڪر لطيف - مولوي عبدالحيءُ - 1962

7- احوال شاھ عبداللطيف ڀٽائي - مرزا قليچ بيگ - 1972ع - 1392 ھ

8- شاھ لطيف جي شاعري - تنوير عباسي - 1976

9- شاھ ، سچل ، سامي - محمَّد ابراهيم جويو - 1978

10- لطيف جو پيغام - ميمڻ عبدالمجيد سنڌي - 1979

11- سنڌي ثقافت ۽ شاھ لطيف - ڊاڪٽر شاھنواز سوڍر - 1988

12- شاھ لطيف جي شاعريءَ ۾ علامت نگاري - ڊاڪٽر غلام النبي سڌايو - 1990

13- شاھ جي ٻولي - آفتاب ابڙو - 1990

14- شاھ جي شاعري ۾ عورت جو روپ - ڊاڪٽر فهميده حسين - 1993

15- ڀٽ جو گهوٽ - ڊاڪٽر بشير احمد شاد - 1993

16- عرفان لطيف - ڊاڪٽر بشير احمد شاد

17- پيھي منجھ پاتال - ڊاڪٽر بشير احمد شاد

18- شاھ لطيف ھر دور جو شاعر - ڊاڪٽر بشير احمد شاد

19- شاھ جون آکاڻيون - ڄيٺمل پرسرام گلراجاڻي - 1994

20- شاھ جي شاعري ۾ استعارا ۽ تشبيھ نگاري - ڊاڪٽر ام ڪلثوم - 2004

21- ڀٽائي جو مطالعو - ڊاڪٽر اسد جمال پلي - 2006

22- شاھ لطيف جي ٻولي جو تحقيقي جائزو - ج ع منگهاڻي - 2006

23- سوز وساز لطيف - حيدر علي - 2009

24- مون مطالع سپرين - اياز قادري

25- سنڌ جو شاھ - بدر ابڙو

26- ڀٽ جو شاھ - ايڇ ٽي سورلي - سنڌيڪار عطا محمَّد ڀنڀرو

27- لطيف جو پيغام - ڊاڪٽر ميمڻ عبدالمجيد سنڌي

28- فڪر لطيف - ڊاڪٽر ميمڻ عبدالمجيد سنڌي

29- لات جا لطيف جي - آغا سليم

30- اديون آءُ اڄاڻ - ڊاڪٽر فهميده حسين

31- لطيفي لات - ممتاز مرزا

32- موکي متارا - استاد لغاري

33- جھڙي سونهن سندياس - ڊاڪٽر محمَّد علي مانجهي

34- مون ۾ تون موجود - ڊاڪٽر محمَّد علي مانجهي

35- شاھ جي رسالي جي نباتات - پريتم پياسي

🔸شاھ لطيف جي رسالي جا ڪي ترجما

1- رسالہ شاہ عبداللطیف بھٹائی (اردو) - شيخ اياز - 1963

2- رسالہ شاہ عبداللطیف بھٹائی (اردو) - آغا سليم - 2000

3- کلام شاه عبداللطيف - (اردو - نثري ترجمو) - اياز قادري ۽ وقار احمد - 1993

۔4- Shah Jo Risalo alias Ganj Latif - محمود يعقوب آغا شاھ - 1985

۔5- Risalo of Shah Abdul Latif Bhitai Translated in Verses - پروفيسر آمنہ خميساڻي - 1994

۔6- Risalo of Shah Abdul Latif Bhitai

 ايلسا قاضي (Selction) - 1965

۔7- Selection From Risalo - جي الانا

8- السيد عبداللطيفرحمة اللہ عليه اشاعرالڪبير في ال باڪس ٽانڪڻ - (عربي) - ڊاڪٽر فضل رحيم سومرو - 1989

9- شاھ ڀٽائی دا رسالہ - (پنجابي) - ڪرتار سنگھ عرش وارو - 1996

Courtesy.Social Media 

پڙھڻ جي تعريف جزا ۽ سرگرميون

پڙهڻ  جي مهارت بابت بنيادي ڄاڻ

پڙهڻ جي مهارت بابت بنيادي ڄاڻ 

 ٻولي سيکارڻ جون بنيادي مھارتون چار آهن  انهن مهارتن ۾ پڙهڻ کي وڌيڪ  اهميت ڏني وئي آهي. يعني جيڪو ٻار گھڻو پڙهي ٿو ان جي ذهانت ۾ ڪشادگي پيدا ٿيندي آهي. 

انهن معاملن کي سمجهڻ لاءِ سڀ کان اڳ اهو جاچڻ ضروري هوندو آهي ته ٻار ڪهڙي سطح تي آهي. ان لاءِ ٻار جي ذهانت ۽ پڙهڻ واري عمل کي جاچڻ لاءِ جائزي (Assessment)  عمل تمام ضروري آهي. 

توهان سڀ ڄاڻو ٿا ته تعليم کي سڌارڻ ۾ امتحان/ جائزو/ ٽيسٽ جو عمل تمام ضروري آهي. ٻار کي پڙهائڻ لاءِ هن جي سطح کي جاچڻ اهم ليکيو ويو آهي.

ٻوليءَ جي چئن مهارتن مان پڙهڻ (Reading)، ٻوليءَ کي سمجهڻ جو هڪ اهم پهلو آهي. خيالن جي اظهار واري لکت کي زباني اچارڻ جو عمل کی ’پڙهڻ‘(Reading) چيو وڃي ٿو. 

هن عمل ۾ آواز جي علامتن/ اکرن ۽ درست زيرن زبرن کي ڄاڻي وڏي آواز يا خاموشيءَ سان ’پڙهي سمجهڻ‘ کي پڙهڻ (Reading) مڃيو ويو آهي.

 جيڪڏهن ڪنهن عبارت کي بغير سمجهڻ جي پڙهيو وڃي ٿو ته ان کي پڙهڻ (Reading) نه چئبو؛ يعني ڪنهن عبارت کي سمجهڻ ئي پڙهڻ (Reading) واري عمل سان سلهاڙيل آهي.

ٻوليءَ جي مهارتن مان پڙهڻ (Reading) واري مهارت جي اهميت ان زاويي سان به ڏسي سگهجي ٿي ته ٻار، ٻڌڻ ۽ ڳالهائڻ پنهنجي گهر يا سماجي ماحول مان سکي ٿو اچي. جڏهن هو اسڪول ۾ داخل ٿو ٿئي ته سندس ٻڌڻ ۽ ڳالهائڻ واريون مهارتون جاچڻ بعد هن کي پڙهڻ (Reading) واري مهارت ڏانهن راغب ڪجي ٿو، جنهن بعد هو لکڻ ڄاڻندو. ان حوالي سان پڙهڻ (Reading) واري مهارت مڙني مهارتن ۾ مرڪزي حيثيت رکي ٿي.

ظاهري طور، پڙهڻ (Reading) وارو عمل لکيل يا ڇپيل مواد مان معنى حاصل ڪرڻ جو نالو آهي. هن مهارت ۾ لکيل يا ڇپيل ڪنهن لفظ يا بيان کي سڃاڻڻ ۽ سمجهڻ اهم ڄاتو ويو آهي. 

ڪنھن عبارت ( نظم / نثر ) ۾ پيش ڪيل  علامتن، جملن ۽ لفظن وغيرہ  جي معني  مطلب ۽  مفھوم  سمجھڻ کي “پڙھڻ “ چيو ويندو آھي
“پڙھڻ “سيکارڻ ھڪ مرحليوار عمل آھي. جيڪو اکرن ۽ لفظن جي آواز (صوتي ڄاڻ)  کان شروع ٿيندي  اکرن ۽ لفظن جي آوازن جي علامتن /  شڪلين  جي تعلق  ( علم صوت)، لفظن جي ذخيري ۽ رواني سان پڙھڻ جي مرحلي کان ٿيندي  سمجھي پڙھڻ يا تفھيم عبارت جي منزل تائين پھچندوآھي 

 

 (Reading) پڙھڻ جي مهارت کي پنجن اهم جزن ۾ رکيو ويو آهي ۽ وري انهن اهم جزن کي ٻين ننڍن جزن ۾ ورهايو ويو آهي، جنهن سان پڙهڻ (Reading) جي مهارت کي وڌائي سگهجي ٿو:

1.  صوتي سڃاڻپ (Phonemic awareness)

2.  آوازن جو علم    علم صوتيات                        (Phonic)

3.  پڙهڻ جي رواني               (Frequency)

4.  لفظن جو ذخيرو (Vocabulary)

5.  پڙهي سمجهڻ            (Comprehension)

1.  صوتي سڃاڻپ (Phonemic awareness)

اسان پنهنجي ماحول مان مختلف آواز ٻڌندا رهيا آهيون، جنهن ۾ مختلف پکين، جانورن، جيتن ۽ ڪائنات ۾ موجود مختلف جسمن جا آواز شامل آهن؛ مثلاً: ڪڪرن جا ڪڙڪاٽ، طوفاني هوائن ۽ مشينن جا آواز وغيره.

اهي مختلف قسمن جا آواز اسان ڪيئن ٻڌندا آهيون؟

اصل ۾، اهي آواز مختلف ذريعن سان سفر ڪندا آهن ۽ اسان جي ڪنن تائين اهم ذريعي (Median) يعني هوا جي ذريعي پهچندا آهن. اهو آواز اسان جي ڪنن جي دهلڙيءَ سان ٽڪرائجي لرزش پيدا ڪندا آهن جيڪي اعصابي نظام موجب دماغ ۾ پهچندا آهن ۽ اتي آواز decode ٿيندو آهي ۽ اسين ٻڌندا آهيون. 

ابتدا ۾ انسان آواز ٻڌي پوءِ پاڻ انهن آوازن کي ’ڳالهائڻ جي عضون‘ ذريعي ڪڍڻ جي ڪوشش ڪندو رهيو. اهڙي نموني سان مختلف آوازن ذريعي هو اظهار ڪرڻ لڳو ۽ اهڙي انداز سان مختلف ٻوليون وجود ۾ آيون. هاڻي انسان جيڪي آواز ڪڍندو رهيو ، اهي ٻن طريقن جا آهن هڪڙا اهڙا آواز جيڪي گلي مان بغير رڪاوٽ جي نڪرندا آهن ۽ ٻيا اهڙا آواز جيڪي ڳالهائڻ جي عضون جي رڪاوٽ سان نڪرندا آهن. ٻوليءَ جي ماهرن اهڙن آوازن کي ٻن حصن ۾ ورهايو، هڪڙا: سُر  آواز  يا حرف علت (vowels) ۽ ٻيا وينجن، اسر (consonant) آھن.

ٻولي جيئن ته خيالن جي اظهار کي ٻين تائين پهچائڻ جو نالو آهي، ان لاءِ پنهنجي خيال کي ٻين تائين پهچائڻ لاءِ ٻوليءَ جي ضرورت محسوس ڪئي وئي ۽ آوازن کي محفوظ ڪرڻ شروع ڪيو ويو. ان بعد انسان کي پنهنجي خيالن کي ڪنڊ ڪڙڇ جي ماڻهن تائين پهچائڻ لاءِ لکت (writing) جي ضرورت پئي. پوءِ هن انهن آوازن کي مختلف علامتن ذريعي ظاهر ڪرڻ جي ڪوشش ڪئي. اهڙي نموني سان رسم الخط سورتخطي (Script) ۽ الف-بي/ آئيويٽا (Alphabet) جو تصور اڀريو.

 درست ٻولي ۽ ان جي رسم الخط ۽ الف-بي سيکارڻ کان پهرين اهو تمام ضروري آهي ته اسين ٻارن کي سڀ کان پهريائين آوازن جي سڃاڻپ ڪرايون، ڇاڪاڻ ته، ٻار اسڪول اچڻ کان اڳ مختلف لفظن جي آوازن کان واقف هوندو آهي. 

ٻار پنهنجي شين جي نالن کان ڪيئن واقف ٿيو؟

ٻار پنهنجي اردگرد جي ماحول ۾ موجود شيون ڏسي ۽ پنهنجي گھر وارن جا آواز ٻڌي شين جي نالن کان واقف رهندو ۽ انهن لفظن جا آواز ڪڍندو رهيو آهي. ان لاءِ لازمي آهي ته انهن کي سڀ کان پهرين آوازن جي سڃاڻپ ڪرايون جيڪي هو پنهنجي عام زندگيءَ ۾ ڪڍندو رهيو آهي.

محترم ٽيچر، اوهان ڄاڻو ٿا ته ٻار جڏهن به ڪنهن لفظ جا آواز ڪڍندو آهي ته سڀ کان پهرين انهن کي پد آواز (syllabic sound) جي صورت ۾ اچاريندو آهي؛ جيئن: مَکِ. هن لفظ کي ٻن پدن جي صورت ۾ اچاريندو يعني [مَ] ۽ [کِ]. هاڻي اصولي طور ڏٺو وڃي ته [ا] ۽ [کِ] ۾ ٻه- ٻه آواز آهن. هڪ وينجن (consonant)۽ ٻيو سُر (vowels).

[ا] ۽ ک  هن طريقي سان ڇيد ڪري سگهجي ٿو: /ا/ + /اَ/ = [ا]، /ک/ + /اِ/ = [کِ]

اهڙي نموني لفظ ’پاڻي‘ ۾ به ٻه پد آهن جن جو ڇيد هيٺئين نموني ٿي سگهي ٿو: /پ/ + /آ/ = [پا] ۽ /ڻ/ + /اِي/ = [ڻِي].

جيئن ته لفظن ۾ موجود پدن (syllabic sound) جو اهڙو ڇيد (segmenting) ڪرڻ ۽ انهن پدن کي جوڙي (blending) لفظ جوڙڻ کان ٻار ته چڱيءَ طرح واقف نه هوندو آهي؛ ليڪن ٻولي پڙهائيندڙ ٽيچر کي ان جي واقفيت هجڻ لازمي آهي.

 ان لاءِ اها راءِ رکجي ٿي ته لفظ ’پاڻي‘ ۾ ٻن پدن جي هجڻ جو تصور ٻار تائين پهچائڻ انتهائي لازمي آهي.

آوازن جي اهڙي سڃاڻپ واري عمل کي ’صوتي سڃاڻپ‘ (Phonemic awareness) چئبو آهي.

 ياد رهي ته صوتي سڃاڻپ جو تعلق صرف آواز سان آهي؛ اکر يا علامت رڳو ان جي نمائندگي ڪندو آهي.

 

سرگرمي:

استاد آوازن جي سڃاڻپ ڪرائڻ لاءِ ٻارن جي اڳين معلومات جو سهارو وٺندي شاگردن کان چند تصويرن جا نالا معلوم ڪندو/ڪندي. استاد، ٻارن کي ’اَکِ‘ جي تصوير ڏيکاري پڇندو/پڇندي ته هيءَ ڇا جي تصوير آهي؟       

جيڪڏهن ٻار ٻڌائي ته ٺيڪ، نه ته استاد پاڻ ٻڌائي ته ’هيءَ اَکِ آهي‘.

استاد ٻيهر معلوم ڪندو ته هن ۾ ڪهڙا پد آوازَ (syllabic sounds) آهن؟جيڪڏهن ٻار ٻڌائي ته ٺيڪ، نه ته ٽيچر پاڻ ٻڌائي ته: هن ۾ ’اَ‘ ۽ ’کِ‘ جا پد آوازَ (syllabic sounds) آهن.

ٽيچر وري ٻار کان پد آواز (syllabic sound) ۽ لفظ معلوم ڪرڻ لاءِ پڇندو/ پڇندي ته:

هن لفظ ۾ پهريون پد آواز (syllabic sound) ڪهڙو آهي؟ (اَ)

هن لفظ ۾ ٻيو پد آواز (syllabic sound) ڪهڙو آهي؟  (کِ)

جيڪڏهن ٻنهي پد آوازن (syllabic sounds) کي ملائبو ته ڪهڙو لفظ ٺهندو؟  (اَکِ)

ان کان پوءِ ٽيچر لفظ ’اَکِ‘ ۾ معلوم ڪندو/ ڪندي ته:

هن لفظ ۾ پهريون وينجن آواز (Consonant) ڪهڙو آهي؟  /ا/

آخري وينجن آواز (Consonant) ڪهڙو آهي؟ /ک/

هن لفظ ۾ پهريون سُر آواز (Vowel) ڪهڙو آهي؟ /اَ/

آخري سُر آواز (Vowel) ڪهڙو آهي؟  /اِ/

ٽيچر چوندو ته: ”اچو ته هاڻي هڪ ٻي شيءِ ٿا ڏسون“:

ٽيچر، ٻار کي ’ڪَن‘ جي تصوير ڏيکاري پڇندو/پڇندي ته هيءَ ڇا جي تصوير آهي؟  

جيڪڏهن ٻار ٻڌائي ته ٺيڪ، نه ته استاد پاڻ ٻڌائي ته ’هي ڪَنُ آهي‘.

استاد ٻيهر معلوم ڪندو ته هن ۾ ڪهڙا پد آوازَ (syllabic sounds) آهن؟ جيڪڏهن ٻار ٻڌائي ته ٺيڪ، نه ته ٽيچر پاڻ ٻڌائي ته: هن ۾ ’ڪَ‘ ۽ ’نُ‘ جا پد آوازَ (syllabic sounds) آهن. 

پد آوازَ (syllabic sounds)

ٽيچر وري ٻار کان پد آوازَ (syllabic sounds) ۽ لفظ معلوم ڪرڻ لاءِ پڇندو/ پڇندي ته:

هن لفظ ۾ پهريون پد آواز (syllabic sound) ڪهڙو آهي؟ /ڪَ/

هن لفظ ۾ ٻيو پد آواز (syllabic sound) ڪهڙو آهي؟  /نُ/ 

جيڪڏهن ٻنهي پد آوازن (syllabic sounds) کي ملائبو ته ڪهڙو لفظ ٺهندو؟ (ڪَنُ)

ان کان پوءِ ٽيچر لفظ ’ڪَنُ‘ ۾ معلوم ڪندو/ ڪندي ته:

وينجن آوازَ (Consonant sounds)

هن لفظ ۾ پهريون وينجن آواز (Consonant) ڪهڙو آهي؟ /ڪ/

آخري وينجن آواز (Consonant) ڪهڙو آهي؟ /ن/

سُر آوازَ (Vowel sounds)

هن لفظ ۾ پهريون سُر آواز (Vowel) ڪهڙو آهي؟ /اَ/

آخري سُر آواز (Vowel) ڪهڙو آهي؟ /اُ/

ٻارؤ، اچو ته هاڻي هنن لفظن ۾ موجود (پد) آوازن جي ڇيد ۽ جوڙ جي مشق ڪريون ۽ آواز ڄاڻون:

(نوٽ: استاد ٻارن کي عام رواجي لفظ الڳ الڳ زباني ٻڌائيندو/ ٻڌائيندي ۽ هرهڪ لفظ جي الڳ الڳ مشق ڪرائيندو/ ڪرائيندي.)

(بُکَ- پاڻي- حَوض- نانْگُ- تِکو- ٻيرُ- جهَنْگُ- ساههُ- مِينْهُن- ٻارُ)

ٽيچر ڄاڻايل لفظن مان زباني ٽي لفظ پدن جي صورت ۾ ڇيد ۽ جوڙ ڪري ٻڌائيندو/ ٻڌائيندي ۽ بقايا لفظن جو ڇيد ۽ جوڙ ڪرڻ لاءِ ٻارن کي هدايت ڏيندو/ ڏيندي ۽ آواز ڄاڻندو/ ڄاڻندي.

(…پا+ڻِي… حَو+ضُ…نانْـ+گُ…)

آخر ۾ ٽيچر ٻارن کي چوندو/ چوندي ته ڪي به لفظ چونڊيو ۽ انهن کي پدن جي صورت ۾ ڇيد ۽ جوڙ (Segmenting and Blending) ڪريو ۽ آواز جي سڃاڻپ ڪرايو.

2.  آواز جو علم (Phonics)

آوازن جي ڄاڻ مان مراد، ’آوازن کي اکرن سان لاڳاپو‘ ڏيکارڻ آهي. هن ۾ ٻارن کي آوازن ذريعي اکرن جي علامتن جي ڄاڻ ڏني ويندي آهي ۽ اکرن ۽ ان جي مختلف صورتن کي ملائي سيکاريو ويندو آهي، جنهن سان هنن ۾ پڙهڻ (Reading) ۽ لکڻ جي عمل ۾ آساني ٿيندي آهي. ڪنهن لفظ جي صورتخطيءَ جي سڃاڻ اکرن سان ٿيندي آهي، ان لاءِ ’آوازن جي ڄاڻ‘ کي ٻوليءَ جي سمجهڻ جو بنيادي اصول سمجهيو ويو آهي.

هن علم وسيلي ٻارن کي اهو سيکاريو ويندو آهي ته الف-بي ۽ زيرن زبرن جي علامتن وسيلي نوان لفظ ۽ جملا ٺاهي سگھجن ٿا. اهڙي طريقي سان ٻار اهو سمجهي ويندا آهن ته [ب] جو آواز ڪيئن اچاربو آهي ۽ ان سان گڏ ٻين اعرابن جو استعمال ڪري ڪيئن لفظ جڙندو آهي. هن علم جا ٻه پهلو نهايت اهم آهن يعني پدن (Syllabic Sound) کي ٽوڙي (Segmenting) ۽ ملائي (Blending) لفظ جي صورت ڏيڻ ۽ ان کي لکت جي صورت ۾ ڄاڻڻ.

اڄڪلهه پهرين ڪلاس کان وٺي گڏيل درسي ڪتاب پڙهايا وڃن ٿا، جن ۾ دينيات، سماجي اڀياس ۽ جنرل ناليج جا مضمون اچي وڃن ٿا. ان لاءِ ضروري آهي ته ابتدائي ڪلاس کان ٻارن کي الف-بي ۽ ان جي آوازن جي ڄاڻ چڱيءَ طرح ڏني وڃي ۽ ان کان علاوه ڏهه صاف سُر (Vowels) ۽ نڪوان سُر (Nasal Vowels) سيکاريا وڃن جن جي مدد سان لفظن کي سمجهڻ ۽ پڙهڻ ۾ سولائي رهي ٿي. ابتدائي ڪلاس ۾ ٻارن کي اکرن جي چئن صورتن: سالم، شروعاتي، درمياني ۽ آخري صورتن کان به واقف ڪرائڻ انتهائي لازم آهي ته جيئن ٻار پڙهڻ ۾ ڪا ڏکيائي محسوس نه ڪري. هن طريقي سان اڻ- ڏٺل لفظ به آسانيءَ سان پڙهي سگھن ٿا.

3.  پڙهڻ ۾ روانيءَ جي اهميت (Fluency)

جيئن ته اسين ڄاڻون ٿا ته پڙهڻ ۾ رواني جو لاڳاپو لفظن کي سڃاڻڻ واري مهارت سان آهي. هن مهارت موجب شاگرد لفظن کي سمجهڻ کان علاوه اهي لفظ به پڙهي ٿو وڃي جن جي معنى يا مراد کان واقف ناهي. ان جو مطلب اهو آهي ته لفظ جي معنى ۽ هِجي تي گھٽ ڌيان ڏئي ان جي سمجهڻ تي وڌيڪ زور ڏنو وڃي ته شاگرد ڇا پڙهيو آهي؟ جيڪڏهن شاگرد لفظن جي معنى ڳولهڻ ۾ منجهي پوندو ته هو پڙهڻ جي ٻين طريقن تي ڌيان نه ڏيندو جيڪي هن کي پڙهي سمجهڻ ۾ مدد ڪن. 

تحقيق ۾ اها ڳالهه آئي آهي ته جيڪي ٻار روانيءَ سان پڙهي ٿا وڃن ته اهي ٻار پڙهڻ کي سمجهي ٿا به وڃن. مڻ مڻ ڪري پڙهڻ واري ٻار ۾ پڙهي- سمجهڻ واري سگهه پيدا نه ٿي ٿئي.

مشق ڪرڻ، زباني پڙهڻ ۽ دهرائڻ شاگردن کي پڙهڻ ۾ رواني پيدا ڪرڻ جو بهترين ذريعو آهي. ان لاءِ ڪتاب شاگردن جي سطح کان مٿي نه هجڻ گھرجي.

4.  لفظن جو ذخيرو (Vocabulary)

لفظن جي معنى هجڻ جو ذخيرو، شاگردن ۾ رواني سان پڙهڻ جي مهارت پيدا ڪندو آهي ان کي لفظن جو ذخيرو چئبو آهي. لفظن جو ذخيرو پڙهڻ واري عمل کي سکڻ ۾ ڪهڙو ڪردار ادا ڪندو آهي؟ 

جڏهن ٻار پڙهڻ سکندا آهن ته اهي اهو سمجھڻ شروع ڪندا آهن ته ڇا ڪتاب جي صفحي تي اهي لفظ ڄاڻايل آهن جيڪي هو پنهنجي عام زندگيءَ ۾ ڳالهائيندا ۽ ٻڌندا رهيا آهن؟ ان لاءِ اهو آسان ٿي ويندو آهي ته هو لکيل مواد مان ڪجهه مطلب حاصل ڪري سگهن، جيڪو ان جي ٻوليءَ جو اهم حصو آهي. جڏهن ٻار صفحي تي لکيل هڪ به لفظ نه ٿو پڙهي سگهي ته سمجھڻ جو عمل ممڪن ئي ڪونهي.

جيڪڏهن ٻار خود ۽ واسطي سان نوان لفظ سکندو آهي ته اهي هن کي پڙهڻ ۾ ڪافي مددگار ثابت ٿيندا آهن ان لاءِ عام زندگيءَ جي سٺي ماحول ۾ اٿڻ ويهڻ کي اهميت حاصل آهي.

شاگردن کي نوان لفظ وضاحت سان ٻڌائڻ گھرجن خاص طور تي ان وقت جڏهن هو ڪهاڻي يا ڪنهن تصور ۾ دقت محسوس ڪندو هجي.

اصل ۾ ٻار پنهنجي ماحول مان ڪافي لفظ کڻي ايندو آهي جن بابت هو ڪنهن حد تي واقف به آهي ليڪن پوءِ به انهن بابت نئين سري سان واضح ڪرڻ انتهائي ضروري آهي. 

هن يونٽ مان مراد اها به آهي ته ٻارن ۾ لفظن جي معنى حاصل ڪرڻ جي اهڙي عادت پيدا ڪئي وڃي جو هنن ۾ پنهنجي عام زندگيءَ مان به حاصل ٿيندڙ لفظن تي به غور ڪرڻ جي صلاحيت پيدا ٿي سگهي.

4.  پڙهي سمجھڻ (Comprehension)

ريڊنگ جو اهم مقصد ’سمجهه‘ سان سلهاڙيل آهي، بغير سمجهڻ، واري پڙهڻ کي ريڊنگ نه چئبو. عام طور تي اسان قرآن پاڪ پڙهندا/ دور ڪندا آهيون، دراصل ان کي پڙهڻ نه چئبو آهي. قرآن پاڪ جي لفظن کي ڏسي اکر جي آوازن کي ملائي لفظ ڊيڪوڊ ته ڪري ويندا آهن پر سمجهي نه سگهندا آهيون، اهڙي عمل کي ڊيڪوڊنگ چئبو آهي، پڙهڻ نه!

پڙهي سمجهڻ اهو گڏيل عمل آهي جيڪو پڙهندڙ ۽ مواد جي وچ ۾ ٿيندو آهي. صفحي تي لفظن کي ڄاڻڻ کان وڌيڪ پڙهي سمجهڻ واري عمل ۾ سوچڻ جو عمل دخل آهي. هڪ سٺي پڙهندڙ جو هڪ مقصد هوندو آهي. ان لاءِ هو ان کي سمجھڻ لاءِ مختلف طريقا ڪم آڻيندو آهي، جيڪي هڪ ئي وقت مواد مان معنى يا مراد وٺي سگھندو هجي. ان لاءِ اهو خيال اڀري ٿو ته ڪهڙا جزا پڙهي سمجھڻ ۾ مدد ڪن ٿا، مثلاً:

پڙهي سمجهڻ جي نگراني

هڪ ڪامياب پڙهندڙ اهو ڄاڻندو آهي ته هو پيراگراف کي سمجهندو ويندو آهي ۽ جڏهن هو رڪجي ويندو آهي ته سمجهڻ کي بهتر بڻائڻ لاءِ طريقا سوچيندو آهي.

اڳين معلومات ڪم آڻڻ

پڙهندڙ ڪهاڻي يا مواد کي پنهنجي اڳين معلومات سان لاڳاپو جوڙي وٺندو آهي، جنهن سان هن ۾ سمجهڻ جي قوت سگھاري ٿيندي آهي.

اڳڪٿي ڪرڻ

هڪ سٺو پڙهندڙ اڳواٽ ئي هڪڙو خيال جوڙي وٺندو آهي ته هن ڪهاڻيءَ ۾ ڪهڙا واقعا پيش اچي سگهن ٿا ۽ ان جا ڪهڙا امڪاني نتيجا نڪري سگهن ٿا.

سوال ڪرڻ

ٻار پڙهڻ وقت ڪي سوال ڪندو آهي ۽ ان جي جوابن کي ڳولهڻ جي ڪوشش ڪندو آهي ته جيئن ان جي معنى سمجهي سگھن. سٺا سوال ٻارن جي ذهانت تي مبني هوندا آهن جيڪي هن جي تجسّس ۽ معلومات کي وڌائيندا آهن.

ڪهاڻيِءَ کي ٻيهر ترتيب ڏيڻ:

ٻار مواد کي ان وقت وڌيڪ سمجهندو آهي جڏهن هو ڪن به بي ترتيب جملن کي ترتيب ڏئي ڪو مواد بيهاري سگھندا آهن.

خلاصو بيان ڪرڻ:

جڏهن ٻار ڪنهن ڪهاڻيءَ جو تت/ خلاصو بيان ڪندو آهي ته سمجهو ته هو خاص مقصد حاصل ڪرڻ جي تمام ويجهو آهي. هو ڪهاڻي/ مواد جي معلومات کي چڱيءَ ريت سمجهندو آهي ۽ پنهنجي لفظن ۾ ان جو خلاصو بيان ڪندي اهو ثابت ڪندو آهي ته هنن مواد کي ڪافي سمجهيو آهي.

انتهائي مختصر ڪوشش وٺي دوستن اڳيان پنهنجو حال پيش ڪيو آهي. ظاهر آهي ان جي هرهڪ جزي ته ڇا، پر هر هڪ سوال تي ريسرچ ورڪ ٿين ٿا. بس هي هڪ بنيادي ڄاڻ خاطر هي مضمون شيئر ڪجي ٿو.

Courtesy

Social media

parhan ja juza / پڙھڻ جا جزا

 

parhan ja juza  / پڙھڻ جا جزا

parhan ja juza  / پڙھڻ جا جزا

parhan ja juza  / پڙھڻ جا جزا

سنڌي الف ب معلومات

 معلومات 

 سنڌي صورتخطي ۾ ڪل 52 اگر آهن

 جنهن م 4 نج سنڌي،

 3 ،فارسي،

 16 سنسكرت 

29 عربي پولي جا اگر ملایا ويا آهن

ٽٻڪا ڏنل اکرن جو تعداد 

ڪل 34 آهي 

جن مان 20 كي متان ء 14كي هينان ٽٻڪا ڏنل  آهن

 بغير ٽٻڪن وارا اکر 18 آهن 

ٽوٽل 72 ٽٻڪا آهن ٽٻڪنِ وارن اکرن کي منقوط بين کی غیر منقوط چئبو آھي.

سنڌ جو برک عالم ٖ اديب ٖ استاد ۽ سنڌ يونيورسٽي جو اڳوڻو وائيس چانسلر ڊاڪٽر غلام علي الانا لاڏاڻو ڪري ويو

 واڪا ڪندي ووء 

صديون تولاء سنڌڙي 

سنڌي ٻولي ۽ گرامر جو  ڄاڻو ڪھاڻيڪار عالم محقق    سنڌ يونيورسٽي جو اڳوڻو وائيس چانسلر ـ برک اديب ـ

سنڌي ٻولي جو بڻ بڻياد 

معلم 

 سنڌي ٻولي جو تشريحي گرامر ـ

 جھڙا اھم ڪتاب لکندڙ ڊاڪٽر غلام  علي الانا  اسان سڀني کي سوڳوار ڪري ويو ــ ڊاڪٽر غلام علي الانا سنڌ الاجي جو ڊائريڪٽر ـ سنڌي ٻولي جي  با اختيار اداري جو چيئرمين ـ پڻ رھيو 1930ع تي تڙ خواجا م جنم ورتائين ــ پاڪستان  جي ٻوليء  جي ماھرن ۾

 پھرين لسٽ ۾ شامل ھو  ـ

الانا صاحب سان مون ساڻس سندس ھڪ شاگرد طور سنڌي جي نصاب جي جوڙجڪ ڪميٽي ۾ ڪم ڪيو

https://youtu.be/NsIaKAK3NdM

https://youtu.be/NsIaKAK3NdM

NTS repeated 700 Questions with Answers.

NTS repeated 700 Questions with Answers. 

1. Which article of the constitution of Pakistan deals with bounded labour and slavery?

Ans=Article 11

2. From where Arab spring started?

Ans=Tunisia

3. ANSA is the news agency of?

Ans=Italy

4. America Cup is associated with which sports?

Ans=Yachting

5. Meaning of Sui generis?

Ans=of own kind

6. Which statement is incorrect?

Ans=Incorrect statement=Legislature is under judiciary

7. How many years Nelson Mandela remained behind the bar?

Ans= 27 years

8. Which sea is in central asia?

Ans= Aral sea

9. Wheel is the symbol of?

Ans=Progress

10. Maple leaf is the symbol of?

Ans=Canada

11. Which hurricane attacked in 2012?

Ans=Sandy

12. What is meant by equinox?

Ans= Day and night equal

13. What is widow tears?

Ans=Plant

14. who created the famous character of dracula?

PMS PCS CSS NTS General knowledge Mcqs.

Ans= John Polidori

15. 1 Megabyte is equal to?

Ans=1000000 bytes

16. Land of seven hills?

Ans=Rome

17. 2010 FIF World Cup winner?

Ans=Spain

18. Which country is called cockpit of Europe?

Ans=Belgium

19. : Element required for solar energy conversion is?

Ans=Silicon

20. Which vitamin is gained from sunlight?

Ans=Vitamin D

21. Which waves are used in cellular phones?

Ans=Radio waves

22. Arab league was formed in?

Ans=Cairo

23. Which country is in Levant region?

Ans=Syria

24. 24: Which event occurred first?

Ans=American war of independence

25. 25: father of the french revolution?

Ans=Jean-Jacques Rousseau

General Knowledge Mcqs Practice Test

27. 1. Who drafted constitution of AIML?

28. 2. Quaid e Azam served as president of AIML for how many years?

29. 3. Which Act allowed Indians to join Civil Service?

30. 4. Which women participated in all 3 Round Table Conferences?

31. 5. Significance of 1st Round Table Conference?

32. 6. Holy Prophet participated in how many Ghazwas?

33. 7. 1st Ghazwa of Islam?

34. 8. 1st Punjabi Poet?

35. 9. Monometer is used to measure?

36. 10. Contraband means?

37. 11. Which daily use itom is used as antiseptic?

38. 12. Increasing stock exchange index refers to?

39. 13. Baglihar dam is constructed on which river?

40. 14. khyber pass connects?

41. 15. PM of Pakistan at the time of 1956 constitution?

42. 16. Significance of Liaqat-Nehru pact 1950?

43. 17. The name of Prophet used 1st in Quran?

44. 18. Orders of covering body parts of females in which Surah?

45. 19. Who died last From Ashra e Mubashra?

46. 20. Reuters is news agency of?

47. 21. Which organization Pakistan joined in 1950?

48. 22. Who headed the committe which prepared Objectives Resolution?

49. 23. Founder of Dar ul Uloom Deoband?

50. 24. Who was called as cowboy of congress by Quaid e Azam?

51. 25. Duration of National Anthem of Pakistan?

52. 26. Trible agencies of Pakistan?

53. 27. Largest agency by population?

54. 28. Where is siachen glacier?

55. 29. Length of Karakrm High Way?

56. 30. Subway means?

57. 31. First revealed Surah?

58. 32. Qarn al Manazil refers to?

59. 33. When Quaid e Azam parted as Muslim India and Hindu India?

60. 34. How many Kgs in one metric tonne?

61. 35. Total Masaraf e zakat according to Quran?

62. 36. Parliament of Russia?

63. 37. Revolution started in middle east is called?

64. 38. Arab spring started from?

65. 39. Total alphabets in Urdu?

General Knowledge Past Mcqs of NTS

67. The first Prime minister of Bangladesh was

Mujibur Rehman

70. The longest river in the world is the

Nile

73. The longest highway in the world is the

Trans-Canada

76. The longest highway in the world has a length of

about 8000 km

78. 05

79. The highest mountain in the world is the

80. Everest

81. 06

82. The country that accounts for nearly one third of the total teak production of the world is

83. Myanmar

84. 07

85. The biggest desert in the world is the

86. Sahara desert

87. 08

88. The largest coffee growing country in the world is

89. Brazil

90. 09

91. The country also known as “country of Copper”is

92. Zambia

93. 10

94. The name given to the border which seperates Pakistan and Afghanistan is

95. Durand line

96. 11

97. The river Volga flows out into the

98. Capsian sea

99. 12

100. The coldest place on the earth is

101. Verkoyansk in Siberia

102. 13

103. The country which ranks second in terms of land area is

104. Canada

105. 14

106. The largest Island in the Mediterranean sea is

107. Sicily

108. 15

109. The river Jordan flows out into the

110. Dead sea

111. 16

112. The biggest delta in the world is the

113. Sunderbans

114. 17

115. The capital city that stands on the river Danube is

116. Belgrade

117. 18

118. The Japanese call their country as

119. Nippon

120. 19

121. The length of the English channel is

122. 564 kilometres

123. 20

124. The world’s oldest known city is

125. Damascus

126. 21

127. The city which is also known as the City of Canals is

128. Venice

129. 22

130. The country in which river Wangchu flows is

131. Myanmar

132. 23

133. The biggest island of the world is

134. Greenland

135. 24

136. The city which is the biggest centre for manufacture of automobiles in the world is

137. Detroit,USA

138. 25

139. The country which is the largest producer of manganese in the world is

140. USA

141. 26

142. The country which is the largest producer of rubber in the world is

143. Malaysia

144. 27

145. The country which is the largest producer of tin in the world is

146. Malaysia

147. 28

148. The river which carries maximum quantity of water into the sea is the

149. Mississippi

150. 29

151. The city which was once called the `Forbidden City’was

152. Peking

153. 30

154. The country called the Land of Rising Sun is

155. Japan

156. 31

157. Mount Everest was named after

158. Sir George Everest

159. 32

160. The volcano Vesuvias is located in

161. Italy

162. 33

163. The country known as the Suger Bowl of the world is

164. Cuba

165. 34

166. The length of the Suez Canal is

167. 162.5 kilometres

168. 35

169. The lowest point on earth is

170. The coastal area of Dead sea

171. 36

172. The Gurkhas are the original inhabitants of

173. Nepal

174. 37

175. The largest ocean of the world is the

176. Pacific ocean

177. 38

178. The largest bell in the world is the

179. Tsar Kolkol at Kremlin,Moscow

180. 39

181. The biggest stadium in the world is the

182. Strahov Stadium,Prague

183. 40

184. The world’s largest diamond producing country is

185. South Africa

186. 41

187. Australia was discovered by

188. James Cook

189. 42

190. The first Governor General of Pakistan is

191. Mohammed Ali Jinnah

192. 43

193. Dublin is situated at the mouth of river

194. Liffey

195. 44

196. The earlier name of New York city was

197. New Amsterdam

198. 45

199. The Eifel tower was built by

200. Alexander Eiffel

201. 46

202. The Red Cross was founded by

203. Jean Henri Durant

204. 47

205. The country which has the greatest population density is

206. Monaco

207. 48

208. The national flower of Britain is

209. Rose

210. 49

211. Niagara Falls was discovered by

212. Louis Hennepin

213. 50

214. The national flower of Italy is

215. Lily

General Knowledge Important MCQs for NTS

217. 1. The river Danube rises in which country?

218. Germany.

219. 2. Which US state has the sugar maple as its state tree and is the leading US producer of maple sugar?

220. Vermont.

221. 3. Which country is nicknamed ‘The Cockpit of Europe’ because of the number of battles throughout history fought on its soil?

222. Belgium.

223. 4. What is the capital of Libya?

224. Tripoli.

225. 5. Apart from French, German and Romansch, what is the fourth official language of the Switzerland?

226. Italian.

227. 6. Which country is the world’s largest producer of coffee?

228. Brazil.

229. 7. In which city was the world’s first underground train was service opened in 1863?

230. London.

231. 8. How many pairs of ribs are there in the human body?

232. 12.

233. 9. Which country is separated form Ethiopia by the Red Sea?

234. Yemen.

235. 10. What is the main port of Italy?

236. Genoa.

237. 11. Mount Logan is the highest peak in which country?

238. Canada.

239. 12. In which state is Harvard University?

240. New Jersey.

241. 13. Which is larger: Norway or Finland?

242. Finland.

243. 14. Which city was the first capital of the Kingdom of Italy until 1865?

244. Turin.

245. 15. What is measured by an ammeter?

246. Electric current.

247. 16. What is a rhinoceros horn made of?

248. Hair.

249. 17. Which three countries, apart from the former Yugoslavia, share borders with Greece?

250. Albania, Bulgaria, Turkey.

251. 18. The Palk Strait separates which two countries?

252. India and Sri Lanka.

253. 19. Ga is the symbol for which element?

254. Gallium.

255. 20. In the Greek alphabet, what is the name for the letter O?

256. Omicron.

257. 21. What, in the 16th and 17th century, was a pavana?

258. A dance.

259. 22. A nephron is the functional unit of which organ in the human body?

260. Kidney.

261. 23. In which country is the ancient city of Tarsus?

262. Turkey.

263. 24. The Khyber Pass links which two countries?

264. Afghanistan and Pakistan.

265. 25. Name the six US states that comprise New England.

266. Rhode Island, Connecticut, Maine, New Hampshire, Vermont and Massachusetts.

267. 26. Which musical instrument is played by both exhaling and inhaling?

268. Harmonica (or mouth organ).

269. 27. The northern part of which country is called Oesling?

270. Luxembourg.

271. 28. Napier is a city in which country?

272. New Zealand.

273. 29. What is the Hook of Holland?

274. A port in the southeast Netherlands,

275. 30. The river Douro forms part of the border between which two countries?

276. Spain and Portugal.

277. 31. In which country is the Great Slave Lake?

278. Canada.

279. 32. Which six countries border the Black Sea?

280. Bulgaria, Georgia, Romania, Russia, Turkey and Ukraine.

281. 33. Kathmandu is the capital of which country?

282. Nepal.

283. 34. What name is given to a mixture of bicarbonate of soda and tartaric acid used in cooking?

284. Baking powder.

285. 35. AOL are an internet service provider. What does AOL stand for?

286. America Online.

287. 61. Quantas is the national airline of which country?

288. Australia.

289. 62. What in Scotland is the meaning of the prefix ‘Inver’?

290. River mouth.

291. 63. Which US state has the lowest population?

292. Alaska.

293. 64. Which county is nicknamed the Garden of England?

294. Kent.

295. 65. Which African country was formerly called French Sudan?

296. Mali.

297. 66. Which sport was originally called ‘soccer-in-water’?

298. Water polo.

299. 67. Which unit of measurement is derived from the Arabic quirrat, meaning seed?

300. Carat.

301. 68. Which Italian city was originally built on seven hills?

302. Rome.

303. 69. What does the acronym NAAFI stand for?

304. Navy, Army and Air Force Institutes.

305. 70. Dolomite is an ore of which metal?

306. Magnesium.

307. 71. Manama is the capital of which country?

308. Bahrain.

309. 72. On which river does Berlin stand?

310. River Spree.

311. 73. What type of clock was invented in 1656 by Christian Huygens?

312. The pendulum clock.

313. 74. In which desert is the world’s driest place?

314. Atacama (Chile).

315. 75. Which is the world’s saltiest sea?

316. The Red Sea.

317. 76. …… and which is the least salty?

318. The Baltic Sea.

319. 77. Which nun won the Nobel prize for peace in 1979?

320. Mother Teresa.

321. 78. How many points in the pink ball worth in snooker?

322. Six.

323. 79. Which scientist was named ‘Person of the Century’ by Time Magazine?

324. Albert Einstein.

325. 80. What kind of creature is a monitor?

326. Lizard.

327. 81. Which medical specialty is concerned with the problems and illnesses of children?

328. Pediatrics.

329. 82. Who sailed in Santa Maria?

330. Christopher Columbus.

331. 83. What name is given to the stiffening of the body after death?

332. Rigor mortis.

333. 84. Which country was formerly known as Malagasy Republic?

334. Madagascar.

335. 85. Addis Ababa is the capital of which country?

336. Ethiopia.

337. 86. The name of which North African city literally means ‘white house’?

338. Casablanca.

339. 87. Of what sort of fish is the dogfish a small variety?

340. Shark.

341. 88. Which Asian country was divided at the 38th parallel after World War II?

342. Korea.

343. 89. What is the name of the Winter Olympics event that combines cross-country skiing and shooting?

344. Biathlon.

345. 90. Which American science-fiction writer wrote Fahrenheit 451?

346. Ray Bradbury.

347. 91. For which powerful opiate is diamorphine the technical name?

348. Heroin.

349. 92. How many dominoes are there in a normal set?

350. 28.

351. 93. Who was cartoonist who created Batman?

352. Bob Kane.

353. 94. Aerophobia is a fear of flying, agoraphobia is a fear of open spaces, what is acrophobia a fear of?

354. Heights.

355. 95. In computing, how is a modulator-demodulator more commonly known?

356. Modem.

357. 96. An auger bit is used to drill what type of material?

358. Wood.

359. 97. What part of the wheelbarrow is the fulcrum?

360. The wheel.

361. 98. What C is a device used to determine small lengths, of which a vernier is one type?

362. Caliper.

363. 99. Rip, chain and band are types of which tools?

364. Saw.

365. 100. What calibrated tool was the standard tool for engineers and scientists prior to the invention of the hand-held calculator?

366. Slide rule.

Pakistan General Knowledge MCQs Solved

368. Complete History About Pakistan

369. Lord Cornwalls is associated with permanent settlement of Bengal.

370. • Delhi proposals presented by Quaid-e-Azam in March 1927.

371. • Nehru Report was produced by Motilal Nehru in 1928.

372. • Shoaib Qureshi was one muslim member who took part in writing the Nehru Report.

373. • Fourteen-Points-of-MA Jinnah came in March 1929 from Delhi.

374. • Simon-Commission-1927 visited India in 1928 and consisted of 7 members.

375. • British cabinet minister Cripps came to India in March 1942.

376. • Civil Disobedience Movement started by Gandhi on 12th March, 1930.

377. • Simon Commission submitted its report in 1930.

378. • Ist Session of Round-Table-Conferences from 12Nov1930 to 19Jan1931. (Mohd: Ali Johar participated in it, Congress was absent.)

379. • Congress absent in 1st RTC, leaders were in jail due to civil disobedience.

380. • Leader in the 1st RTC was Agha Khan III.

381. • Quaid attended RTC 1, not attended RTC 2&3. After RTC 1, he renounced politics and persued lawyership.

382. • The PM of England during 1st Roundtable was Ramshy Macdonald.

383. • 2nd Session of RTC from 7Sep1931 to 31stSep1931. Gandhi represented Congress.

384. • Gandhi-Irwin pact was made on March 5, 1931.

385. • 3rd Session of RTC from 17Nov:1932 to 24Dec: 1932.

386. • British opposition did not participate in RTC III.

387. • Communal award published in 1932.

388. • White Paper of RTC published in Marchi 1933.

389. • Begum Shahnawaz attended one RTC.

390. • Mohd: Ali Johar Started Comrade & Hamdard (1912) from Calcutta.

391. • Name of Bi-Aman was Abidi Begum. (chk afridi begum)

392. • Mohd: Ali Johar borin in1878 at Rampur and died at the age of 54 on 4ht Jan: 1931 at London and was buried in Bait-ul-Mukadas (Jerusalem).

393. • Wife of Mohd: Ali Johar was Amjadi Begum.

394. • Moulana Shoukat Ali, the elder brother of Mohd: Ali was born in 1872 and died on 28th Nov: 1938 and buried at Jamia Mosque Delhi.

395. • Zamidar (1903) started by Zafar Ali Khan from Lahore.

396. • Daily Dawn (1942) by Quaid.

397. • Daily Jang (1940) by Mir Khalilur Rehman.

398. • Daily al-Halal by Abdeul Kalam.

399. • Ch: Rehmat Ali is associated with Delhi Darbar.

400. • IN 1908, Iqbal was awarded Ph.D from Munich University for Persian Philosophy.

401. • Allama Iqbal born on 9th Nov: 1877 at Sialkot and died on 21st April, 1938

402. • Allama Iqbal was tutored by Moulvi Syed Mir Hassan.

403. • Iqbal was elected as a member of Punjab Legislative Assembly in 1926 and chosen president of ML in 1930.

404. • Jinnah means Lion.

405. • Jinnah means Thiner. He was 5 feet, 11 ½ inches in height.

406. • Quaid got education of law from Lincolin’s Inn.

407. • “Quaid” used by Molvi Mazharul Haq in newspaper Al-Aman.

408. • Wife of Quaid was Ratan Bai.

409. • Quid’s father was Jinnah Poonja.

410. • Jinnah Poonja was born in 1850 and married with Mithi Bai.

411. • Poonja was grand father of Quaid.

412. • Jinnah joined Congress in 1906& in 1913 ML in London.

413. • Quaid born on 25th Dec: 1876 and died on 11 Sep: 1948.

414. • Jinnah joined ML on the insistence of Mohd: Ali Johar and Syed Wazir Hassan.

415. • Jinnah got admission in at Gokal Das Teg primary school Bombay at the age of 10 he studied for 5 ½ months.

416. • Jinnah went to London and got law degree at the age of 18 form LINCONINN.

417. • Sir Dinsha was the father of Ratna (the wife of Jinnah).

418. • Ratna embrassed Islam on 18th April 1918 and married Jinnah on 19th April 1918. before that she was Parsi. She died on 20th Feb: 1929 and was buried in Aram Bagh Bombay.

419. • Islamia High School Peshawar was founded in 1890.

420. • Muslim Aligargh University was established in 1920.

421. • Treaty of Amritsar took place in 1876.

422. • Kashmir was sold to Gulab Singh in 1845.

423. • NWFP was given status of province in 1901.

424. • Shakespeare (not William Shakespeare) was the governor of Banarus.

425. • Mohammadan Political Association was formed in 1903.

426. • Partition of Bengal announced on 1st Sept: 1905 & implemented on 16 Oct: 1905 by Lord Curzon.

427. • Partition of Bengal annulled: 10th Dec: 1911 by Lord Hardinge.

428. • Swadeshi movement was started against Partition of Bengal.

429. • Bengal divided in East Bengal (Muslim Bengal) & West Bengal (Hindu Bengal) in July 1905 by Lord Curzon. Capital of Muslim Bengal was Dacca and that of Hindu Bengal was Calcutta.

430. • The partition of Bengal was annulled on 12th Dec: 1911 by King George-V and Queen Marry.

431. • The president of Simla Deputation (1st Oct: 1906) was Agha Khan III and secretary was Mohsanul Mulk.

432. • Muslim League founded on 30 Dec: 1906 at Decca.

433. • ML was formed in the annual session of Muslim Educational Conference in Decca with the proposal of Nawab Salimullah.

434. • The HQ of ML was established at Lucknnow.

435. • Initial membership of ML was 400.

436. • Mohd: Ali Johr wrote the constitution of ML: The Green Book.

437. • Inagural session of ML was presided by Nawab Samiullah.

438. • Inagural address was delivered by Nawab Vikarul Mulk.

439. • First session of ML was held on 30th Dec: 1907 at Karachi.

440. • First session of ML held in Karachi 31st Dec: 1907 was presided over by A7damjee Pri Bhai of Bombay.

441. • The original name of Mohsanu-ul-Mulk was Mehdi Ali Khan.

442. • Original name of Waqaul Mulk was Molvi Mohd: Shah.

443. • 1st President of ML was Agha Khan III. (upto 1913).

444. • Sir Agha Khan remained permanent president of ML till 1913.

445. • First VC of Aligarh University was Agha Khan 3.

446. • Agha Khan III was born in Karachi and was buried in Egypt.

447. • Real name of Agha Khan III was Sultan Mohd: Shah.

448. • First secretary general of ML was Hussain Bilgrami.

449. • 2nd President of ML was Sir Ali Mohd: Khan when Agha Khan III resigned in 1913.

450. • Sir Mohammad Shafik was the second general secretary of Muslim League.

451. • Syyed Amir Ali established ML London in 1908.

452. • Quaid attended 1st time Muslim League session in 1912. (chk)

453. • Quaid resigned from Imerial Legislative Council as a protest against Rowlatt Act in 1919.

454. • Quaid became ML president 1919-1924 (chk it).

455. • Quaid joined ML 10 Oct 1913.

456. • Syed Amir Ali resigned from ML in 1913.

457. • Quaid resigned from Congress and Home Rule League in Dec: 1920 (Nagpur Session) became ML president in 1916. (chk it)

458. • Quaid held joint membership of ML & Congress for 7 years i.e from 1913-1920

459. • He presided the ML Lucknow session of 1916 and Delhi session of 1924, became permanent president of ML in 1934.

460. • Lord Minto came to India as viceroy in 1915.

461. • Minto Morley reforms 1909: introduced separate electorates.

462. • Minto Morley reforms: Minto was Indian Viceroy and Morley was state secretary for India.

463. • Montague Chemsford Reforms came in 1919.

464. • ML demanded principle of self rule for India in 1913.

465. • Kanpur mosque incident took place in 1913.

466. • Jillanwalla Bagh is in Amritsar. It was place where a number of Indian killed by the English on 13th April, 1919.

467. • General Dair was the army commander of Amritsar during Jullianwala bagh slaughter (1919).

468. • Lucknow Pact came in Nov: 1916.

469. • Home Rule Movement was founded by Mrs. Annie Basent an English Parsi lady in 1916 after Lucknew pact.

470. • Rowalt Act was passed in 1919.

471. • Khilafat Movement started in 1919 and ended in March 1921.

472. • All Indai Khilafat committee was founded in Bombay on 5th Juley 1919 and Seth Chuttani became its first president.

473. • First meeting of All Indai Khilafat Movement was held on 23rd Nov: 1919 and was presided over by Molvi Fazal Haq of Bengl. Its headquarter was at Bombay.

474. • Khilafat day was observed on 27th October, 1919.

475. • Indian Khilafat Delegation met with Lloyd George.

476. • Mopala uuprising in Malabar 1921.

477. • Chauri Chuara incident tookplace in 1922.

478. • Non-cooperation movement was called off by Gandhi because of Chauri-Chaura incident 1922.

479. • Shuddi and Sangathan movement was started at the end of Tahreek Khilafat.

480. • Sangathan movement was started by Pandit Malavia.

481. • Treaty of Lausanne was signed in 1923.

482. • Mustafa Kamal: first president of Turkey on 23rd Oct: 1923.

483. • Atta Turk means the father of Turks.

484. • Khilafat was abolished in 1924.

485. • Last caliph of Turkish State was Abdul Majeed Afandi.

486. • Hijrat Movement took place in 1924

487. • Haji Shariat Ullah was born in 1781( Faraizi Movement 1830-57)

488. • The main aim of Brahma Samaj was Reform in Hinduism.

489. • Raja Ram Mohan Roy founded Brahma Samaj.

490. • Ani- Muslim Arya Samaj (1877) was founded by Dayanand Sirasoti. Arya Samaj was founded in 1875 (chk)

491. • In 1805, British made Sri Lanka a colony.

492. • British annexed NWFP in 1849.

493. • Wardha scheme written by Zakir Hussain.

494. • Sati was abolished by Lord William Bantink.

495. • First census in India made during the period of Lord Mayo.

496. • Moen-jo-DAro & Herapa discovered in 1922.

497. • Sir John Marshal ordered digging of Moen jo Daro in 1922.

498. • East India Company was formed in 1600 in London.

499. • In India French East India company was established in 1664.

500. • Raishmi Romal campaign started by Ubaidullah Sindhi before war of Independence.

501. • War of Independence started on 7th May, 1857 from Delhi.

502. • Lord Canning was the Governor General of India during Sepoy Mutiny.

503. • In India the first gate of enterance of Europeans was Bengal.

504. • At Meerath firstly the war of independence was fought.

505. • War of independence started on 9th May, 1857.

506. • The first Viceroy of the subcontinent was Lord Canning.

507. • Queen’s Proclamation was made in 1858.

508. • Indian National Congress made by Allan O. Hume in 1885.

509. • First president of Congress was W.C. Benerjee.

510. • 72 members attended the first meeting of Congress at Bombay out of them only 2 were Muslims.

511. • Warren Hastings was the first Governor General of Bengal.

512. • Hindi-Urdu controversy started in 1867.

513. • Mohsin-ul-Mulk founded Urdu Defence Association.

514. • Syed Ahmed Khan born on 17th Oct: 1817 in Delhi & died March 241898 at Ali Gargh.

515. • Sir Syed is buried in Ali Garh Muslim University.

516. • Tahzibul Ikhelaque was published in 1870. (1867 chk)

517. • Asrar-us-Sanadeed was compiled by Sir Syed Ahmed Khan.

518. • Sir Syed wrote Loyal Mohammandan’s of India & Causes of Indian Revolt.

519. • Hayate-e-Javed is written by Maulana Hali about Sir Syed.

520. • In Indai English education was first initiated in Bengal in 1835.

521. • Shah Waliullah was born in Delhi.

522. • Madressah Rahimiya was established by Shah Abdul Rahim.

523. • Scientific society was established in 1863.

524. • Albert Bill was presented in 1883

525. • NWFP was separated from Punjab by the British in 1901, Lord Curzon was then the viceroy and GG of British India.

526. • Mohammadan Educational Conference was formed on 27 Dec: 1886 by Sir Syed.

527. • Muhammadan Literacy Society of Calcutta founded in 1860.

528. • “Indian Patriotic Association” was founded in 1861.

529. • Nidwatul Ulema (1884) was founded by Molvi Abdul Ghafoor Qasim Nativi. Nadvat-ul-Ulema was founded in 1894 and Maulvi Abdul Ghafoor was its founder.(chk)

530. • Darul-ul Deoband (1867) was founded by Mohd: Qasim Nanavatavi.

531. • MAO College founded on Jan: 8, 1877 and inaugurated by Governor General Lord Lyton.

532. • Present Sindhi alphabets made by Sir Barter Frere in 1883.

533. • Anjuman-e-himayat-Islam was founded in 1884.

534. • Sindh Madrasa built by Hassan Ali Afandi on 1st Sep: 1885.

535. • DJ (Diwan Dayaram Jethmal) Science College was opened by Governor of Bombay Lord Reay on 17th Jan: 1887.

536. • Who amongst the following were the first to invade India? Arabs

537. • Real name of Mohammad-bin-qasims was Amadudin Mohammad (Pillar of Deen).

538. • Mohd: Bin Qasim was nephew and son-in-law of Hajjaj bin Yousuf the Governor of Iraq (Omayad Period). He came to Sindh with 12 thousand men.

539. • Mohd: bin Qasim conquered Sindh during Ummayads.

540. • Siskar was Waziir of Dahir.

541. • Mohd: bin Qasim tortured to death in Iraq by Sulaiman.

542. • The Abbasid governor Hisham came to Sindh in 757 A.D.

543. • Shabudding Ghori was the founder of Islamic State in India.

544. • Qutubudin Aibk was the founder of slave dynasty after Ghoris.

545. • Ghiyasuddin Tughluq was the first sultan of Tughluq dynasty.

546. • Aurangzeb reimposed ‘Jaziya’?

547. • Ibn Batutah visited India in reign of Muhammad-bin Tughluq

548. • Babur used artillery in warfare.

549. • Emperor Shahjahan= Khurram Shihab-ud-din

550. • Akbar prohibited the practice of Sati?

551. • Hazrat Nizamuddin Auliya’s Dargah is located at Delhi.

552. • Baba Farid Gang Shakar was the first Punjabi poet.

553. • Waris shah is called the ‘Shakespeare of Punjabi literature’.

554. • Tomb named Khawaja Moin ud Din Chisti is in Ajmer.

555. • Hazrat Bullay Shah was a famous Sufi poet of Punjabi language. His tomb is in the city of Kasur.

556. • Thatta was the capital city of Sindh during Argons and Turkans

557. • Mohd: bin Tughlaq introduced tokens currency firstly.

558. • Akbar the Great was born in Umar Kot.

559. • Shalamar Bagh was built by Shah Jahan (Shahabuddin Mohd: Shah Jahan) (also called Shahzada Khuram)

560. • Jahan Ara begum was the daughter of Shah Jahan

561. • Mehmood set out on Somnath on17 Oct: 1024 A.D.

562. • 1st battle of Tarrin was fought b/w Mohd: Ghouri & Rajput (1191), Ghori was defeated. In 1192 A.D, the 2nd battle of Tarrin, Ghori wins.

563. • Ahmed Shah Abdali was the King of Kabul.

564. • Ahmed Shah Abdali defeated Marhatas in 1761.

565. • Pan Islamism introduced by Jamaludding Afghani.

566. • Nadir Shah of Iran invaded Delhi during the period of Mohd: Shah Rangila (The Moughal Emperor).

567. • Original name of Tippu Sultan was Nawab Fateh Ali.

568. • 4th May 1799 was the day of Shahadat of Tippu Sultan.

569. • The original name of Sultan Siraj Doullah (the Nawab of Bengal) was Mirza Mohd:

570. • Battle of Plassey was fought in 1757 b/w Clive and Siraj-ud-Daula which established British rule in Bengal.

571. • Sindh was annexed by Birtish in 1847 and was separated from Bombay in 1935 vide India Act 1935.

572. • First war of freedom was fought in 1757 b/w Siraju Doullah and Rober Clive.

573. •Sheikh Ahmad Sarhindi is known as Majaddid Alf Sani.

574. • Sheikh Ahmad Sirhandi was born in 1564.

575. • Mausm Khan, soldier of Titu Mir was sentenced to death.

576. • Hajatullah al-Balaghah written by Shah Waliullah.

577. • Shah waliullah born in 1703. Shah Waliullah died in 1763.

578. • Shah Alam II was an ally of Mir Qasim in the Battle of Buxar.

579. • During Jehangir’s reign Sir Thomas Roe and Captain Hawkins visited Moghul court to secure commercial privileges.

580. • Real name of Shah Waliullah was Ahmed and his historical name was Azimuddin.

581. • Haji Shareetullah of Bengal was the founder of Farazi Tehriz in 1802. Farazi Tehriz meant to pay more attention on fundamental of Islam.

582. • Syed Ahmed of Rai Brelli (Oudh) was the founde of Jehad Tehrik against Sikhs. He was martyred at Balakot (NWF) in 1831.

583. • Battle of Buxar was fought in 1764.

General Knowledge Mcqs Questions

585. 1. Who was the governor of Sindh after Muhammad Bin Qasim?

586. (a) Zaid Bin Marwan (b) Yazid Bin Muhallab (c) Abdullah Bin Haris (d) None of these

587. 2. Who was the Mughal Emperor who accepted the British pension firstly?

588. (a) Alamgir-II (b) Shah Alam-II (c) Akbar-II (d) None of these

589. 3. Ahmad Shah Abdali launched his early invasions against:

590. (a) Mughals (b) Marhattas (c) Sikhs (d) None of these

591. 4. The British fought Plassey war against:

592. (a) Haider Ali (b) Tipu Sultan (c) Sirajuddaula (d) None of these

593. 5. Dars-i-Nizami was named after:

594. (a) Nizamuddin Auliya (b) Nizamul Mulk (c) Mullah Nizamuddin (d) None of these

595. 6. Before 1857 how many universities on Western pattern were established in India?

596. (a) 16 (b) 13 (c) 3 (d) None of these

597. 7. When the MAO College at Aligarh was started?

598. (a) 1864 (b) 1877 (c) 1875 (d) None of these

599. 8. Anjuman-i-Hamayati-Islam was started in:

600. (a) 1849 (b) 1884 (c) 1885 (d) None of these

601. 9. The Constitution of All India Muslim League was written by:

602. (a) Mohsinul Mulk (b) Muhammad Ali Jauhar (c) Nawab Salimullah of Dacca (d) None of these

603. 10. The first session of Mohammadan Educational Conference was held in Bengal:

604. (a) 1886 (b) 1899 (c) 1906 (d) None of these

605. 11. The London branch of Muslim League was started by:

606. (a) Syed Amir Ali (b) Sir Wazir Hassan (c) Hasan Bilgrami (d) None of these

607. 12. “Hamdard” was edited by:

608. (a) Moulana Shaukat Ali (b) Moulana Muhammad Ali Jauhar (c) Moulana Zafar Ali Khan

609. (d) None of these

610. 13. “Shudhi” movement was started by:

611. (a) Jawahar Lal Nehru (b) Tilak (c) Gandhi (d) None of these

612. 14. Majlis-i-Ahrar was formed in:

613. (a) 1928 (b) 1929 (c) 1931 (d) None of these

614. 15. In Kashmir the ceasefire between Pakistan and India was signed on:

615. (a) 27th July, 1948 (b) 27th July, 1949 (c) 27th July, 1950 (d) None of these

616. 16. Islamabad was declared capital of Pakistan in:

617. (a) 1959 (b) 1960 (c) 1961 (d) None of these

618. 17. Majority of Southern Pakistan population lives along the:

619. (a) River Indus (b) River Ravi (c) River Jhelum (d) None of these

620. 18. The Aryans arrived in Sourth Asia:

621. (a) 3000 BC – 3500 BC (b) 4000 BC – 4500 BC (c) 4500 BC – 5000 BC (d) None of these

622. 19. The most ancient civilization is:

623. (a) Harrapa (b) Moenjodaro (c) Mehargarh (d) None of these

624. 20. The author of “The Case of Pakistan” is:

625. (a) Rafiq Afzal (b) S.M. Ikram

626. (c) I.H. Qureshi

627. (d) None of these

Educators and AEOs Test Preparation General Methods of Teaching Mcqs

1=Solo Taxonomy consists of levels (4)

2=Two Or More Aspects are understood in (Multistructural level)

3=SOLO Taxonomy was presented by (Biggs nd Collis)

4=SoLO Stants for? (Structure of the observed Learning output)

5=Symposium is a type of (Discussion method)

6=Arm strong was the exponent of (Heuristic method)

7=Activity involves (Physical and mental action)

8=We move from specific to general in ( inductive method)

9=practice is made in (Drill method)

10=The Socratic method is known as (Qu ,x,estion Answer method)

11=Duration of lessons in macro lesson plan is ( 35 to 45 min)

12=American approach emphasizes (Learning objectives)

13=which one is not the type of lesson plans on the basis of objectives (Micro lesson plan)

14=Drama or role play is useful for teaching (History)

15=Which is not the objective of drama/role play (Do make rehearsals)

16=The Number of students in cooperative Learning Groups are (3 to 4)

17=cooperative Learning is an alternative to (Competitive models)

18=the Students like to spend the most of the time with (peers)

19=peer culture constitutes (Socialization)

20=CAI stands for (Computer Assisted instruction

21=Which is not the mode of CAI (Question Mode)

22=Example of Cognitive domain is:(Describe a topic)

23=At the highest level of hierarchy is (Evaluation)

24=The Hiest level of cognitive domain is (Evaluation)

25=Educational objctvs hv been divided into (3 domains)

26=Taxonomy of educational objctvs was presented in (1956)

27=The classification of cognitive domain was presented by (Benjamin S.Bloom)

28=Cognitive Domain hv (6 Subgroups)

29=The Lowest level ofLearning in cognitive domain is (Knowledge)

30=Knowing/memorizing and recalling is concerned with (Knowledge)